ページ3:

- นักวิทยาศาสตร์อธิบายว่าไมโครเวฟขึ้นหลังอวกาศเกิดขึ้นเมื่อเอกภพมีอุณหภูมิลดลงเหลือประมาณ 5,000 เคลวิน ทำให้อิเล็กตรอน
ที่เคยอยู่อย่างอิสระจะเคลื่อนที่ช้าลงจึงถูกนิวเคลียสของไฮโดรเจนและฮีเลียมดึงให้มาอยู่รวมกัน เกิดเป็นอะตอมไฮโดรเจนและอะตอม
ฮีเลียม จึงทำให้เอกภาพโปร่งแสงและมีคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้าคงเหลือในอวกาศ
- ต่อมาเมื่ออุณหภูมิของเอกภพลดลงคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้าดังกล่าวจะอยู่ในช่วงคลื่นไมโครเวฟ ซึ่งไมโครเวฟขึ้นหลังจากอวกาศนี้จะเป็น
คลื่นแม่เหล็กไฟฟ้าที่เหลืออยู่จากการขยายตัวของเอกภพตามทฤษฎีบิกแบง
1.3 กาแล็กซีและกาแล็กซีทางช้างเผือก
- กาแล็กซี่ (Galaxy) เกิดหลังบิกแบงประมาณ 1,000 ล้านปี ประกอบด้วยดาวฤกษ์จำนวนมาก เนบิวลา และสสารระหว่างดาว
(interstellar medium) ซึ่งอยู่รวมกันด้วยแรงโน้มถ่วง
กาแล็กซีมีรูปทรงและขนาดแตกต่างกัน เนื่องจากความเร็วในการก่อตัวที่แตกต่างกัน แต่กาแล็กซีก็จะมีการเปลี่ยนแปลงได้เช่นกัน
โดยเกิดจากการชนกันและรวมกันของกาเล็กซี ซึ่งเกิดขึ้นได้ตลอดเวลา ทำให้เกิดกาแล็กซีมีขนาดใหญ่ขึ้น
โดยนักดาราศาสตร์สามารถแบ่งประเภทกาแล็กซี่ตามรูปร่างเป็น 2 ประเภทใหญ่ๆ คือกาแล็กซีปกติ (regular galaxy) และ
กาแล็กซี่ไร้รูปแบบ (irregular galaxy)
กาแล็กซีปกติ แบ่งออกเป็น 3 กลุ่มย่อย ได้แก่
1. กาแล็กซีรี (elliptical galaxy) ดาวที่รวมกันเป็นกาแล็กซีประเภทนี้ จะประกอบด้วยดาวยักษ์ใหญ่สีแดงเป็นจำนวนมากมีรูปร่างกลม
รี บางกาแล็กซี่อาจมีลักษณะรูปร่างกลมมาก บางกาแล็กซีมีลักษณะดีมาก แบ่งย่อยได้ 3 แบบ ตั้งแต่ E0-E7 โดย E0 มีความรู้น้อยที่สุด
แต่ไม่มีลักษณะที่เป็นแขนกังหันเลย กาแล็กซีมีสีออกแดง เนื่องจากดาวส่วนมากที่อยู่ภายในกาแล็กซีมีอายุมากแทบไม่มีการเกิดดาวใหม่
สํารวจพบประมาณ 20%
30 E3
ES
ร
กาแล็กซี่ทรงรี M87
เป็นกาแล็กซีประเภท E0
M60 เป็นกาแล็กซี่ ทรงกลมแบบ E0
อยู่ห่างจากโลกประมาณ 10 ปีแสง
NGC2915 กาแล็กซีแคระน้ำเงิน (Blue Compact Dwarf Galaxy, BCD) เป็นกาแล็กซีขนาดเล็ก
มีสีน้ำเงิน ทั้งนี้เนื่องจากเป็นกาแล็กซีที่มีดาวเกิดใหม่จำนวนมาก
M32 หรือ NGC221 เป็นกาแล็กซี่ทรงรีแคระ ที่มีมวลประมาณ 3 พันล้านเท่าของมวลดวงอาทิตย์
เป็นกาแล็กซีประเภท E2 และเป็นกาแล็กซีเพื่อนบ้านของกาแล็กซี่แอนโดรเมดา อยู่บริเวณปลาย
แขนของกังหันกาแล็กซี่แอนโดรเมดา

ページ4:

2. กาแล็กซีกังหัน/กาแล็กซี่ก้นหอย (Spiral galaxy) ใช้สัญลักษณ์ S เป็นกาแล็กซีที่พบเป็นส่วนใหญ่ 75-85% จะมีลักษณะสำคัญ คือ
กาแล็กซี่แบบกังหันจะมีขนาดใหญ่ ประกอบด้วยดาวมีอายุน้อย และยังมีอุณหภูมิสูง กาแล็กซี่จึงมีสีขาวปนน้ำเงิน มองด้านข้างเป็นรูปจาน
แบน ตรงกลางโป่ง มีดาวจำนวนมาก มองด้านบนเป็นรูปกังหัน มีแขนกระจายออกไปตามแนวระนาบ แบ่งออกเป็น 2 ชนิด ได้แก่
กาแล็กซีกังหันแบบธรรมดา มีลักษณะรูปร่างคล้ายจานสองใบประกบหากัน มีจุดกลางสว่างมีเกลียวแวนโค้ง 2-3 แขน หมุนวนรอบ
แกนกลางแบ่งย่อยโดยพิจารณาจากระยะความห่างของแขนแยกออกเป็น 3 ระดับ ดังนี้
1) จุดตรงกลางสว่าง มีแขนหลายแขนใกล้ชิดกัน เรียกว่า สไปรัล เอส เอ
2) จุดกลางสว่างไม่มาก มีแขนหลวมๆ เรียกว่า สไปรัล เอส บี
3) จุดกลางไม่เด่นชัด มีแขนแยกออกจากกัน เรียกว่า สไปรัล เอส ซี
Galaxy M81 เป็นกาแล็กซี่แบบก้นหอยที่มีความใหญ่และสวยงามมากตั้งอยู่ทางตอนเหนือของ
กลุ่มดาว Ursa Major ที่ซึ่งเป็นหนึ่งในกลุ่มดาวที่สว่างสุกใสมากที่สุดเมื่อมองจากโลกมีระยะ
ประมาณ 11.8 ล้านปีแสง
Galaxy NGC 3370 กาแล็กซี่รูปก้นหอยนี้ ตั้งอยู่ห่างจากกลุ่มดาวสีโอ (Leo) ไปประมาณ 98
ล้านปีแสง รูปนี้ถูกถ่ายได้โดยกล้องฮับเบิลส์ ในปี ค.ศ.1994
Galaxy NBC 1512 กาแล็กซี่แบบก้นหอย ซึ่งกาแล็กซี่นี้มีความสุกใสมากพอ แม้จะดูจากกล้อง
โทรทรรศน์สมัครเล่นก็ตาม แต่กาแล็กซีนี้มีเส้นผ่านกลางศูนย์กลางประมาณ 70,000 ปีแสง
ซึ่งมีขนาดพอๆกับทางช้างเผือกของเรา
Galaxy NGC 1232 กาแล็กซีนี้เป็นกาแล็กซีที่มีเสน่ห์น่าหลงใหล ซึ่งจะประกอบไปด้วยหมู่ดาว
มากมายและฝน
"กาแล็กซีกังหันบาร์หรือกังหันมีคาน มีลักษณะของแกนกลางต่างจากกาแล็กซี่แบบกังหันธรรมดาโดยมีศูนย์กลางเป็นรูปแท่ง ส่วนใหญ่
จะเห็นเพียงสองวงแขนเหวี่ยงออกมาจากจุดศูนย์กลางที่เป็นทรงกลม
รอบตัวเองเร็วกว่ากาแล็กซีทุกประเภท แบ่งย่อยเป็น 3 แบบ ได้แก่
1) แกนกลางและแขนสว่างชัดเจน เรียกว่า เอส บี เอ
2) แกนกลางสว่างไม่มากและมีแขนหลวมๆ เรียกว่า เอส บี บี
นักดาราศาสตร์มีความเห็นว่ากาแล็กซีประเภทนี้มีอัตราการหมุน
3) แกนกลางไม่ชัดเจนและแขนหลวมๆที่แยกจากกัน เรียกว่า เอส บี ซี

ページ5:

98a
986
SBc
Galaxy NGC 1365 Barred Spiral Galaxy ห่างจากดวงอาทิตย์ 350 ล้านปีแสง มีขนาดอยู่
200,000 ปีแสง ลักษณะของ Bar เป็นเส้นตรงพาดตลอดแนวดาราจักร มีกระเปาะใหญ่อยู่ที่
จุดศูนย์กลาง
Galaxy NGC 1300 ซึ่งเห็นโครงสร้างแบบก้นหอยมีคานอย่างชัดเจน ภาพที่ถ่ายได้จากกล้อง
โทรทรรศน์อวกาศฮับเบิล
3. กาแล็กซีเลนส์ หรือ กาแล็กซี่ลูกสะบ้า (lenticular galaxy) เป็นกาแล็กซีที่มีรูปทรงคล้ายเลนส์นูน ใช้สัญลักษณ์ SO มีใจกลางสว่าง
ล้อมรอบด้วยโครงสร้างคล้ายแผ่นจานเช่นเดียวกับกาแล็กซีกังหัน แต่ที่แตกต่าง คือ แผ่นจานไม่มีโครงสร้างของแขนกังหันที่มองเห็นได้
ด้วยตาเปล่า
กาแล็กซี่ทรงรี NGC 5866
กาแล็กซี่แบบไร้รูปร่างหรือไร้รูปทรง (Irregular Galaxies) มีรูปร่างลักษณะแตกต่างกันไปจากทั้งสามชนิดที่กล่าวมา เป็นกาแล็กซีที่มี
ลักษณะก้ำกึ่งระหว่างกาแล็กซี่และกาแล็กซีกังหัน มีส่วนโป่งตรงกลางขนาดใหญ่แต่ไม่มีแขนทั้งนั้น (แบบ SO หรือ SB0) มักมีขนาดที่เล็ก
และกำลังส่องสว่างน้อย ดาวที่รวมกันอยู่ในกาแล็กซีนี้จะมีดาวที่เกิดใหม่และมีเนบิวลาจำนวนมาก สำรวจพบประมาณ 5% เช่น กาแล็กซี
แมกเจลแลนเล็ก
กาแล็กซีทางช้างเผือก (THE MILKY WAY GALAXY)
กาแล็กซีที่ระบบสุริยะและโลกเป็นสมาชิกอยู่เรียกว่า กาแล็กซีทางช้างเผือก มีดาวฤกษ์จำนวนมาก (มากกว่า 200,000 ล้านดวง)
รวมทั้งระบบสุริยะอยู่รวมกันด้วยแรงโน้มถ่วงและโคจรรอบจุดศูนย์กลางกาแล็กซี่ บริเวณใกล้ศูนย์กลางกาแล็กซีมีแรงโน้มถ่วงมาก
จึงทำให้ดาวฤกษ์อยู่รวมตัวกันอย่างหนาแน่นกว่าบริเวณที่ไกลออกไปซึ่งนักดาราศาสตร์อธิบายโครงสร้างของกาแล็กซีทางช้างเผือก
ดังนี้
halo
bulge
Sun's location
disk
28,000 light-years
globular clusters
100,000 light-years
1,000 light-years

ページ6:

จากรูป จะเห็นบริเวณใจกลางของการเล็กซีทางช้างเผือกมีดาวฤกษ์รวมตัวกันอยู่อย่างหนาแน่น มีลักษณะโป่งตรงกลางเรียกว่า
ดุมกาแล็กซี่ (bulge) หนาประมาณ 3,000 ปีแสง และนิวเคลียสอยู่ตรงกลางบริเวณรอบๆนิวเคลียสมีดาวฤกษ์เรียงตัวกันลักษณะ
เหมือนกับคาน ส่วนบริเวณที่อยู่ห่างจากศูนย์กลางของกาแล็กซี่นั้นจะมีดาวฤกษ์กระจายตัวเป็นระนาบล้อมรอบนิวเคลียสและคาน
ในลักษณะเป็นจาน (disk) ขนาดเส้นผ่านศูนย์กลางประมาณ 100,000 ปีแสง มีความหนาแน่นโดยเฉลี่ยประมาณ 1,000 ปีแสง
มีดาวฤกษ์ที่กระจายตัวต่อจากปลายคาน มีลักษณะเหมือนแขนของกังหันวางตัวอยู่บนระนาบของจาน และในบริเวณที่ไกลออกไป
จะมี ฮาโล (halo) หรือกลดดาราจักร ลักษณะเป็นทรงกลมมีขนาดกล้วงใหญ่ครอบคลุมกาแล็กซีทางช้างเผือก ดังนั้นกาแล็กซีทาง
ช้างเผือกจึงมีรูปร่างเป็นกังหันมีคาน
กาแล็กซีเพื่อนบ้าน
กาแล็กซีอื่นๆที่อยู่ใกล้กาแล็กซีทางช้างเผือก เรียกว่า กาแล็กซี่เพื่อนบ้าน โดยกาแล็กซี่เพื่อนบ้านที่สามารถสังเกตเห็นได้ด้วย
ตาเปล่าในช่วงเวลาที่ท้องฟ้าแจ่มใส ได้แก่ กาแล็กซี่แอนดรอเมดา กาแล็กซี่แมเจลแลนใหญ่ (Large Magellanic Cloud) และ
กาแล็กซีแมเจลแลนเล็ก (Small Magellanic Cloud) สำหรับกาแล็กซี่แอนดรอเมดาจะสังเกตเห็นเป็นฝ้าจางๆขนาดเล็ก คล้าย
ดาวฤกษ์เมื่อมองด้วยตาเปล่า ทางทิศเหนือในกลุ่มดาวแอนดรอเมดา
ทางช้างเผือก (ซ้าย) แมกเอลแลนใหญ่ (ขวาบน)
แมกเจลแลนเล็ก (ขวาล่าง)
กาแล็กซี่แอนดรอเมดา มีรูปร่างเป็นกาแล็กซีกังหัน มีขนาดใหญ่กว่ากาแล็กซี่ทางช้างเผือก
เส้นผ่านศูนย์กลางประมาณ 220,000 อยู่ห่างโลกประมาณ 2.5 ล้านปีแสง นักดาราศาสตร์
พบว่ากาแล็กซี่แอนดรอเมดาและกาแล็กซีทางช้างเผือกกำลังเคลื่อนที่เข้าหากัน เนื่องจากแรง
โน้มถ่วงของกาแล็กซี่ทั้งสอง และคาดว่าจะชนกันในอีกประมาณ 5,000 ล้านปีข้างหน้า
กาแล็กซีเมเจลแลนใหญ่ และกาแล็กซีเมเจลแลนเล็กเป็นกาแล็กซี่ไร้รูปแบบ ซึ่งสังเกตเห็น
ได้บริเวณใกล้กับขอบฟ้าทิศใต้ จึงทำให้เห็นได้ยากในประเทศไทย
- กาแล็กซี่แมเจลแลนใหญ่ มีขนาดเส้นผ่านศูนย์กลางประมาณ 20,000 ปีแสง
กาแล็กซีทางช้างเผือกประมาณ 160,000 ปีแสง
อยู่หางจาก
- กาแล็กซีแมเจลแลนเล็ก มีขนาดเส้นผ่านศูนย์กลางประมาณ 7,000 ปีแสง อยู่ห่างจาก
กาแล็กซีทางช้างเผือกประมาณ 200,000 ปีแสง