ページ3:

Hypotonic solution : สารน้ำมีความเข้มข้น < น้ำในร่างกาย -> เซลล์ขยายตัว + บวม
<
-0.45% sodium chloride = Half Normal Saline (1/2 NSS)
5 องค์ประกอบ
มีโซเดียมคลอไรด์ (NaCl) 0.45 กรัม / 100 ml (หรือ 4.5 กรัม / 1 ลิตร)
ิ คุณสมบัติ
เป็นสารน้ำที่ hypotonic - น้ำจะเคลื่อนจาก intravascular ออกสู่ intracellular
space ได้ → ให้ความชุ่มชื้นแก่เซลล์ (hydration)
ข้อบ่งใช้
ภาวะ hypernatremia (ช่วยลดระดับ Na' ในเลือด เพราะให้ free water)
ภาวะขาดน้ำ (dehydration) โดยเฉพาะแบบ intracellular dehydration เช่น ใน
diabetic ketoacidosis (DKA) หลังจาก correction ช่วงแรก
ข้อควรระวัง
.
.
ห้ามใช้ในผู้ป่วยที่มี ภาวะสมองบวม (cerebral edema) - จะทำให้บวมมากขึ้น
หลีกเลี่ยงในผู้ป่วยที่มี hyponatremia เพราะจะทำให้ Na* ต่ำลงไปอีก
ใช้ระวังในผู้ป่วย หัวใจล้มเหลว, ไตเสื่อม → เสี่ยง fluid overload
<

ページ4:

Hypertonic solution : สารน้ำมีคขข. > สารน้ำในร่างกาย -> น้ำออกจากหลอดเลือด เข้า
เซลล์ -> * Pulmonary edema (ct)
1.)Dextrose 10% in Water (D10W / D10S)
| ชื่ออื่น: D10W, D10S, 10% Glucose in Water
V ข้อบ่งใช้:
- รักษา hypoglycemia
- ให้พลังงานเสริมชั่วคราว
- ใช้ใน neonatal hypoglycemia
! ข้อควรระวัง: ระวัง phlebitis ถ้าให้ peripheral vein, เสี่ยง hyperglycemia, hyponatremia,
ระวังใน สมองบวม / ICH (ภาวะเลือดออกในสมอง ; Intracerebral Hemorrhage)
2.)3–5% Sodium Chloride (Hypertonic Saline)
ชื่ออื่น: 3% NaCl, 5% NaCl
ข้อบ่งใช้:
- รักษา symptomatic hyponatremia (เช่น ชัก, ซึม จาก Na ต่ำ)
- ลด intracranial pressure (ICP) ใน cerebral edema, traumatic brain injury
ข้อควรระวัง:
- ต้องให้ช้า ๆ และ monitor Na อย่างใกล้ชิด *ป้องกัน central pontine myelinolysis
- เสี่ยง fluid overload, pulmonary edema
- ควรให้ทาง central line ถ้าเข้มข้นสูง
3. Dextrose 5% in 0.9% Sodium Chloride (D5 NSS)
| ชื่ออื่น: D5NS, 5% Dextrose in Normal Saline
ข้อบ่งใช้:
- ใช้เป็น maintenance fluid (ให้พลังงาน + NaCl)
- ใช้ในผู้ป่วยที่ NPO หรือ มีภาวะ hypoglycemia + ต้องการเกลือแร่
- ใช้ในบางเคสที่ DKA/HHS หลัง correction initial fluids
ข้อควรระวัง:
- ระวังใน renal failure, heart failure → เสี่ยง fluid overload
- อาจทำให้ hyperglycemia
- ห้ามใช้ใน hyponatremia รุนแรง

ページ5:

*
เพิ่มเติม
@e correction initial fluids คืออะไร?
@ คือ การแก้ไขภาวะขาดน้ำ (volume depletion) ในระยะแรก โดยการให้ 0.9% NaCl
(Normal Saline) เติมสารน้ำในร่างกายก่อน เพื่อป้องกันขาดน้ำ ช็อกและไตวาย
แล้วหลังจากนั้นต้องทำอย่างไรต่อ?
.
.
.
หลังจาก initial correction แล้ว (Post-correction / Ongoing fluids)
เลือกสารน้ำตาม serum sodium (Na)
ถ้า Na ต่ำหรือปกติ → ใช้ 0.9% NaCl ต่อ
ถ้า Na สูง → เปลี่ยนเป็น 0.45% NaCl เพื่อลดโซเดียม
เมื่อ blood glucose < 200-250 mg/dL → เปลี่ยนเป็น D5 % NSS หรือ D5 NSS เพื่อ
ป้องกัน hypoglycemia และให้ยังสามารถ drip insulin ต่อได้
การให้ D10W ถึงเสี่ยง phlebitis / thrombophlebitis ?
1.) D10W มี osmolarity สูง จะดึงน้ำออกจากเซลล์เยื่อบุผนังหลอดเลือด (endothelial cell) ของ
หลอดเลือด → ทำให้ระคายเคืองผนังหลอดเลือดดำ
2.) D10W มี pH ค่อนข้างเป็นกรดอ่อนๆ → ผนังหลอดเลือดถูกทำลายง่าย
3.) D10W - น้ำตาลเข้มข้นสูง → ทำให้เลือดในบริเวณนั้นมีความหนืดมากขึ้น → การไหลเวียนช้า
ลง, เกิด stasis → เพิ่มความเสี่ยง thrombophlebitis
4.) ถ้าให้ D10W ปริมาณมาก ๆ ทาง peripheral vein → หลอดเลือดดำเล็กไม่ทนต่อ
osmolarity สูง → โอกาสอักเสบ บวมแดง เจ็บปวด > central line
แนวทางป้องกัน
ถ้าจำเป็นต้องให้ D10W ปริมาณมาก ควรให้ทาง central line
ถ้าให้ peripheral vein ควรใช้ เส้นเลือดใหญ่, ให้ rate ไม่เร็วเกินไป, และ monitor
site บ่อย ๆ
สลับกับสารน้ำ isotonic เพื่อลดการระคายเคือง