ページ1:

ภาพรวมการปกครองของไทย
ประเทศไทยปกครองใน ระบอบประชาธิปไตย
อันมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุข
มีรัฐธรรมนูญเป็นกฎหมายสูงสุดในการ
ปกครองแผ่นดินมาตั้งแต่ พ.ศ. 2475
การปกครองในระบอบประชาธิปไตย
ความหมาย: การปกครองที่ประชาชนมีอำนาจสูงสุด ("ของประชาชน โดยประชาชน และเพื่อประชาชน")
มีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุขอยู่ภายใต้รัฐธรรมนูญ
หลักการสำคัญ 4 ประการ
1. มีรัฐธรรมนูญเป็นกฎหมายสูงสุด: กำหนดโครงสร้างการเมือง สิทธิ เสรีภาพ และหน้าที่ของประชาชน
2. อำนาจอธิปไตยเป็นของประชาชน: แบ่งการใช้อำนาจเป็น 3 ฝ่าย และต้องใช้อำนาจตามที่รัฐธรรมนูญกำหนด
3. ยึดเสียงข้างมาก: ยึดมติหรือเหตุผลของคนส่วนใหญ่เป็นหลักในการตัดสินใจ
4. มีความเสมอภาค: ประชาชนทุกคนมีสิทธิเท่าเทียมกันภายใต้กฎหมายเดียวกัน
รูปแบบการใช้อำนาจอธิปไตย 3 ส่วน
& ระบบคานอ้านาจ
1. อำนาจนิติบัญญัติ
พระมหากษัตริย์ทรงใช้ผ่าน รัฐสภา (สภาผู้แทนราษฎร + วุฒิสภา)
ทำหน้าที่ตรากฎหมาย ควบคุมการบริหารราชการแผ่นดิน และกำหนด
นโยบาย
2. อ้านาจบริหาร
พระมหากษัตริย์ทรงใช้ผ่าน รัฐบาล / คณะรัฐมนตรี
ทำหน้าที่วางนโยบายและบริหารประเทศเพื่อความสงบสุขของประชาชน
3. อำนาจตุลาการ
พระมหากษัตริย์ทรงใช้ผ่าน ศาล
ทำหน้าที่รักษาความยุติธรรม คุ้มครองเสรีภาพ คอยคุมไม่ให้เจ้าหน้าที่รัฐใช้
อ้านาจเกินขอบเขต
ระบบคานอำนาจ (Checks and Balances): การแยกอำนาจเป็น 3 ส่วน เพื่อ
ป้องกันการรวบอำนาจและการใช้อำนาจแบบเผด็จการ โดยให้แต่ละสถาบัน
คอยตรวจสอบและคานอำนาจซึ่งกันและกัน
ส่วนที่ควรทราบเพิ่มเติม (จำแนกประเภทศาล)
ศาลรัฐธรรมนูญ: วินิจฉัยข้อกฎหมายว่าขัดต่อรัฐธรรมนูญหรือไม่
ศาลยุติธรรม: ตัดสินคดีแพ่งและอาญาทั่วไป (ศาลชั้นต้น, ศาลอุทธรณ์, ศาลฎีกา)
ศาลปกครอง ตัดสินข้อพิพาทระหว่างประชาชนกับหน่วยงานรัฐ เจ้าหน้าที่รัฐ
ศาลทหาร: พิจารณาคดีผู้กระทำผิดที่เป็นทหาร

ページ2:

ความสัมพันธ์ระหว่างรัฐบาล
กับประชาชน
เป็นลักษณะ พึ่งพาอาศัยซึ่งกันและกัน
รัฐบาละ มาจากการเลือกตั้งของประชาชน มีหน้าที่บริหาร
ประเทศ ออกกฎหมายตามเจตนารมณ์ของประชาชน และปฏิบัติ
ต่อทุกคนอย่างเสมอภาค
ประชาชน: มีหน้าที่ประพฤติตนตามกฎหมายรัฐธรรมนูญ และมี
สิทธิคัดเลือกหรือถอดถอนรัฐบาลได้
การใช้อำนาจอธิปไตยของประชาชน
1. โดยทางตรง: ประชาชนใช้อำนาจด้วยตนเองโดยตรง (เหมาะกับรัฐขนาดเล็ก)
2. โดยทางอ้อม: ประชาชนใช้อำนาจผ่าน "ตัวแทน" ที่ได้รับการเลือกตั้งเข้ามา
(เป็นวิธีที่ใช้ในประเทศไทยและหลายประเทศทั่วโลก)
H
ข้อดีของการปกครองระบอบประชาธิปไตย
1. สิทธิเสรีภาพ: คุ้มครองสิทธิเสรีภาพในการดำรงชีวิตทุกด้านภายใต้กฎหมาย
2. ความเท่าเทียม: ทุกคนมีสิทธิเสรีภาพเท่าเทียมกัน ไม่ว่าจะรวย ยอดแย่ หรือพิการ
3. ส่งเสริมเศรษฐกิจ: ประชาชนมีเสรีภาพในการประกอบอาชีพ เกิดความกระตือรือร้นในการพัฒนาเศรษฐกิจ
1. ป้องกันการผูกขาดอำนาจ: ประชาชนสามารถถอดถอนรัฐบาลที่ไม่เหมาะสมได้ รัฐบาลจึงต้องทำงานอย่างมีประสิทธิภาพและมีจริยธรรม
5. ลดความรุนแรง: แก้ไขข้อขัดแย้งด้วยสันติวิธี (เลือกตั้ง, ชุมนุมสงบ, เจรจา) และมีหน่วยงานรองรับข้อพิพาท
6. ยึดหลักเสียงข้างมากและเคารพเสียงส่วนน้อย: ให้ความสำคัญกับเสียงส่วนใหญ่ ควบคู่ไปกับการคุ้มครองสิทธิของเสียงส่วนน้อย
รัฐธรรมนูญของไทย
ความหมาย & ความสำคัญ: เป็นกฎหมายสูงสุดในการปกครองประเทศ กฎหมายอื่นจะขัดหรือแย้งไม่ได้
ประเภทของรัฐธรรมนูญ
1. ลายลักษณ์อักษร: เขียนไว้เป็นเอกสารชัดเจน (เช่น ไทย, สหรัฐอเมริกา)
2. จารีตประเพณี: อาศัยธรรมเนียมปฏิบัติ ไม่ได้รวมไว้ในฉบับเดียว (เช่น อังกฤษ)
วิวัฒนาการรัฐธรรมนูญไทย:
ประเทศไทยเริ่มมีรัฐธรรมนูญตั้งแต่ พ.ศ. 2475 หลังเปลี่ยนแปลงการปกครอง