ページ1:

ภาพพจน์
หมายถึง การเรียบเรียงข้อความ อย่างมีศิลปะด้วยการเลือกสรรถ้อยคำ
สำนวนโวหาร เพื่อถ่ายทอดความคิด อารมณ์ และจินตนาการของ ผู้เขียน
ไปกระทบใจผู้อ่านจนทำให้เกิดภาพ หรือ จินตนาการขึ้นในใจ
อุปมา
เป็นการเปรียบเทียบว่าของสิ่งหนึ่งเหมือนกับอีกสิ่งหนึ่งเพื่อให้
เห็นภาพของสิ่งนั่น
ตัวอย่าง การใช้ภาพพจน์อุปมา
นางนั้นมีหน้าเหมือนพระจันทร์วันเพ็ญ มีผมดังเมฆสีนิลโลหิตซึ่ง
อุ้มฝนห้อยย้อยอยู่ในฟ้า มีผิวซึ่งเย้ยดอกมะลิให้ได้ อาย มีตา
เหมือนเนื้อทรายซึ่งระแวงภัย ริมฝีปากเหมือนดอกทับทิม
(คัดจาก นิทานเวตาล พระนิพนธ์ของกรมหมื่นพิทยาลงกรณ)
อุปลักษณ์
การเปรียบเพื่อแสดงลักษณะ หรือภาพรวมของสิ่งใดสิ่งหนึ่ง
โดยกล่าวถึงอีกสิ่งหนึ่งแทน มักจะปรากฏคำว่า เป็น หรือ คำว่า
คือ ผู้อ่านจิตนาการได้อย่างลึกซึ้งมากกว่าการใช้อุปมา
ตัวอย่าง การใช้ภาพพจน์ อุปลักษณ์
ลูกเป็นโซ่ทองคล้องใจพ่อ แม่
เธอคือ แสงสว่างในชีวิตของฉัน
นอกจากคําว่า เป็น และ คือ แล้วอุปลักษณ์ยังอาจใช้คํา หรือ
ความที่ต้องการเปรียบเทียบแทนได้ เช่น ดวงตาสวรรค์ส่องแสง
ระยิบระยับในท้องฟ้า ดวงตาสวรรค์ หมายถึง ดวงดาว
บุคคลวัต
เป็นการสมมติให้สิ่งที่ไม่มีชีวิตหรือสิ่งมีชีวิต เช่น เมฆ น้ำ ต้นไม้
เป็นต้น แสดงกิริยาอาการ อารมณ์ ความรู้สึก
ตัวอย่างเช่น
เนื่องจากฉันมีโอ่งเพียงไม่กี่ใบ ดังนั้นเมื่อฝนตกหนักทีไรโอ่งที่
บ้านฉันเป็นต้องสําลักน้ำทุกที
พระอาทิตย์โบกมืออ๋าลาฉันด้วยท่าทางรีบร้อน ในขณะที่
ดวงจันทร์วันเพ็ญค่อยๆ กรีดกรายมาโดดเด่นอยู่บนท้องฟ้าสีคราม
สัญลักษณ์
เป็นการใช้คำแทนสิ่งที่เป็นรูปธรรมหรือนามธรรม และคำแทนนั้น
มักจะเป็นสากลที่ผู้อ่านผู้ฟังทราบความหมาย
ตัวอย่าง
วิทยาให้กุหลาบแดงแก่ฉันในวันแห่งความรัก
ตามปกติดอกไม้กับแมลงย่อมอยู่ใกล้ชิดกัน
อาวัตพากย์
เป็นการใช้ค้าขยาย หรือคำแสดงผลสัมผัสที่ผิดไปจากธรรมดาที่
ควรใช้หรือควรจะเป็น
ตัวอย่าง
วันนี้เจ้านายอารมณ์บูดตั้งแต่เช้า
(บูด เป็นค่าขยายอาหารที่เสียแล้ว และสัมผัสได้ด้วยลิ้น แต่ในที่นี้ใช้
คำว่า บูด ขยายอารมณ์ซึ่งสัมผัสได้ด้วยใจ)
ปฏิปุจฉา
เป็นการตั้งค่าถามโดยมิได้ต้องการค้าตอบ เพราะผู้เขียนหรือผู้ฟัง
ทราบคำตอบอยู่แล้ว ทั้งนี้มีจุดหมายเพื่อเน้นย้ำข้อความให้น่าดึงดูด
ความสนใจและให้ข้อคิด
ตัวอย่าง
ใครหนอ รักเราเท่าชีวัน ใครหนอ ใครกันให้เราขี่คอ รู้แล้วละก็ อย่ามัว
รั้งรอ ทดแทนบุญคุณ
อติพจน์
เป็นการเปรียบเทียบที่เกินจริง เพื่อให้เห็นถึงความไม่น่าจะเป็นไปได้
ของสิ่งที่กล่าวถึง เพื่อตอกย้ำอารมณ์ ความรู้สึก
ตัวอย่าง
แสงศรค้นหาคนรักแทบพลิกแผ่นดิน
ฉันจะสอยดาวและเดือนมาเป็นเพื่อนเธอยามเหงา
สัทพจน์
เป็นการถ่ายทอดเสียงหรือเลียนเสียงที่เกิดขึ้นตามธรรมชาติ เช่น
เสียงลมพัด เสียงฟ้าร้อง เสียงน้ำไหล เสียงร้องไห้ เสียงหัวเราะ
ตัวอย่าง
แม่ปริก รีบไปในห้องเร็วๆ เสียงคุณหนูร้อง อุแว้ อุแว้ ดังลั่นแล้ว
ปิดน้ำหรือยัง ทำไมแม่ยังได้ยินเสียงดัง จ๊อก จ๊อก อยู่เลย
โภควิน ระวังนาม ม.4/16. เลขที่ 10