ページ3:

GAS EXCHANGE IN BIRD
นกเป็นสัตว์ที่ใช้พลังงานสูง
และต้องการ 0,สูงกว่าสัตว์มีกระดูกสันหลังอื่น ๆ
เพราะต้องใช้พลังงานจำนวนมากในการบิน การรักษา
อุณหภูมิร่างกายที่คงที่ และอัตราการเผาผลาญที่สูงมาก
ดังนั้นจึงมีระบบแลกเปลี่ยนก๊าซที่ดีและซับซ้อน
โดยนกจะต้องหายใจเข้า – ออก ถึง 2 รอบ
เพื่อให้อากาศเคลื่อนที่ครบทุกของทางเดินหายใจ
และมี O, เพียงพอ สำหรับการไหลของอากาศ

ページ4:

.
ถุงลม (Air sac)
เป็นหลอดลมที่ขยายตัวเรียกว่า secondary bronchus มีหน้าที่สำรองอากาศเพื่อช่วยในการหายใจและเป็นทางผ่านของอากาศจากปอด
ไปสู่โครงในกระดูกต่างๆ มีรูปร่างซับซ้อน เนื้อเยื่อบุผิวมีลักษณะบาง และมีเส้นเลือดมาหล่อเลี้ยงน้อยการแลกเปลี่ยนจึงเกิดขึ้นน้อย
ถุงลมบางส่วนแทรกตามท้องอกและปีก (รวมทั้งหมดประมาณ8-9 ถุง)
ช่วยทำให้ ช่วยทำให้นกตัวเบา สะดวกต่อการบิน และช่วยระบายความร้อน เพราะนกไม่มีต่อมเหงื่อ
trachea
lung
syrinx
cervical air sac
interclavicular
air sac
air sac in
humerus
Canterior
thoracic air sac
posterior
Do
thoracic air sac,
abdominal
air sac
ถุงลมที่คอ
เรียกว่า cervical sac มี 2 ถุง
บริเวณฐานคอ และแตกกิ่งก้านสาขาเป็นจำนวนมากระหว่างกระดูกซี่โครง กล้ามเนื้อหน้าอก และคอ
ถุงลมที่อยู่ระหว่างกระดูกไหปลาร้า
เรียกว่า interclavicular sac หรือ thoracic sac มี 1 ถุงเชื่อมติดกับกระดูก humerus
• ถุงลมบริเวณช่องอก
เรียกว่า diaphragmatic มี 4 ถุงอยู่บริเวณอก
ซึ่งแบ่งออกได้เป็นถุงลมบริเวณ
ส่วนหน้าของช่องอก (Anterior thoracic sac) มี 2 ถุง
และถุงลมส่วนท้ายของช่องอก (Posterior thorasic sac) มี 2 ถุง
• ถุงลมในช่องท้อง
เรียกว่า Abdominal sac มี 2 ถุง บริเวณด้านข้างท้องและยาวถึงกระดูกเชิงกราน

ページ5:

• กล่องเสียง (Syrinx)
เป็นส่วนประกอบของหลอดลมที่มีขนาดเล็ก
ยืดหดได้เพื่อบีบความดันอากาศจาดปาก ทำให้สั่นเป็นเสียง
.
ขั้วปอดหรือหลอดลมใหญ่ (Bronchus)
เป็นหลอดลมที่แยกออกเป็นสองทางจากกล่องเสียงไปสู่ปอดเป็น
Trachea หลอดลม
Sternotracheal muscle ควบคุมการยืดหดของ Syringeal
membranes เพื่อทำให้เกิดเสียง
Syrinx ทำให้เกิดเสียง
Primary bronchus
ปอด
• ปอด (lungs)
ปอดจะมีการขยายตัวและหดตัวได้เพียงเล็กน้อยในขณะที่หายใจเนื่องจากตำแหน่ง
ของปอดฝังอยู่ระหว่างกระดูกซี่โครงและกระดูกสันหลัง
จึงมีการทดแทนด้วยอวัยวะพิเศษคือถุงลม (Air sac) อยู่ตามส่วนต่างๆของร่างกาย
มี 8 - 9 ถุง มีส่วนช่วยในการหายใจและระบายความร้อนออกจากร่างกาย
Air Sac
Trachea.
Bronchus
Lung
Syrinx

ページ6:

อากาศไปยังถุงลมส่วนหน้า
ท่อลม
ถุงลมส่วนหน้า
ปอด
อากาศจากถุงลมส่วนหลัง
แขนงหลอดลมในปอด
ในปอดจะมีท่อปลายเปิด เรียกว่า แขนงปอด (parabronchi)
ถุงลมส่วนหลัง
ทำหน้าที่แลกเปลี่ยนแก๊ส เนื่องจากเป็นปลายเปิดทำให้ประสิทธิภาพในการแลกเปลี่ยนแก๊สกับ
หลอดเลือดฝอยเกิดได้ดีกว่าถุงลมในมนุษย์มาก เพราะไม่มีการปะปนของอากาศที่หายใจเข้ามาใหม่กับ
อากาศที่ค้างอยู่ในถุงลมเดิม ค่าความดันย่อยของแก๊สออกซิเจนใน ร่างกายนกจึงสูงกว่าในมนุษย์มาก
ดังนั้นนกจึงไม่ประสบปัญหาเมื่ออยู่ในที่สูงเช่นเมื่อบินผ่านยอดเขาสูง ขณะที่มนุษย์จะประสบกับปัญหา
แก๊สออกซิเจนไม่เพียงพอและเป็นปัญหาสำคัญในนักปืนเขาที่ขึ้นที่สูง ๆ

ページ7:

Air sacs
ถุงลมด้านหน้า
(anterior air sacs)
ถุงลมด้านท้าย
(posterior air sacs)
Parabronchil
Jen
(Jung)
ปอด
lung)
ถุงลมด้านหน้า
(anterior air sacs)
ถุงลมด้านท้าย
(posterior air sacs)
ภาพที่ 11 กลไกการหายใจและการแลกเปลี่ยนแก๊สในนก
การ
COz
U
การหายใจของนก จะเกิดขึ้นโดยอากาศจะไหลจากจมูกไปยังท่อลม
และถูกไปเก็บไว้ที่ถุงลมทางด้านหลังของปอด (POSTERIOR AIR SAC)
เมื่อหายใจออกอากาศจากถุงลมทางด้านหลังจะถูกนำไปฟอกที่
ปอด หลังจากนั้นเมื่อหายใจเข้าครั้งที่สองอากาศจากปอดจะเคลื่อน
ไปเก็บไว้ในถุงลมทางด้านหน้า (ANTERIOR AIR SAC)
ขณะที่อากาศจากภายนอกจะไหลเข้ามาเก็บในถุงลมทางด้านหลัง
ใหม่อีกครั้ง เมื่อหายใจออกครั้งที่สอง อากาศที่เข้ามาในตอนแรกจะ
ถูกขับออกไป ขณะที่อากาศที่อยู่ในถุงลมทางด้านหลังก็จะถูกส่งไป
ULL ฟอกที่ปอดต่อเนื่องกันไปเรื่อยๆ เป็นวัฏจักร
MMATECAL

ページ8:

อ้างอิงข้อมูล
• HTTPS://ORGANISMALBIO.BIOSCI.GATECH.EDU
• หนังสือ 360 CONCEPTS IN BIOLOGY – PART 1
หนังสือ BIOLOGY ของ ดร.ศุภณัฐ
• คลิป 13 ระบบทางเดินหายใจ | กายวิภาคและสรีรวิทยาสัตว์ปีก EP 9
โดย ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.ประภากรธาราฉาย คณะสัตวศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยแม่โจ้ เชียงใหม่
HTTPS://YOUTU.BE/VB2FCJZNXZI?SI=N6HDLMHFZIEDBN1X