ページ3:

ผลงานด้านการประพันธ์
๑.
614
กาพยเหเรอ
๒. บทเห่ กากี ๓ ตอน
๓.
บทเห่สังวาส และเห่ครวญ
๔. กาพย์ห่อโคลงนิราศธารโศก
4. กาพย์ห่อโคลงนิราศธารทองแดง
5. เพลงยาวเจ้าฟ้ากุ้ง
ขณะที่ทรงผนวช
๗. นันโทปนันทสูตรคำหลวง
๔. พระมาลัยคำหลวง

ページ4:

เชเรือ
กาพย์เห่เรือ

ページ5:

มูลเหตุของเห่เรือ
เพื่อบอกจังหวะฝีพายให้พายพร้อมกันและ
เป็นการผ่อนแรงในการพายให้เกิดความ
เพลิดเพลิน
ประเภทของการเชเรือ
เห่เรือเล่น : มีมา
มีมาแต่แรกตั้งแต่การใช้เรือยาว
เพื่อความรื่นเริง และให้ฝีพายพายให้พร้อมกัน
และเกิดความเพลิดเพลิน
๒. เห่เรือหลวง : เป็นการเห่เรือในงานพระราชพิธี
หลวง สันนิษฐานว่าได้รับอิทธิพลมาจากพิธีกรรม
ทางไสยศาสตร์จากศาสนาพราหมณ์-ฮินดู
AA

ページ6:

- เห่ (ก.) ขับกล่อม
-
“เชเรือ”
กาพย์เห่เรือ เป็นคำประพันธ์ประเภทหนึ่ง แต่งไว้
สำหรับขับร้องเหในกระบวนเรือ โดยมีทำนองเห่ที่สอดคล้องกับ
จังหวะการพายของฝีพาย มักจะมีพนักงานขับเห่หนึ่งคนเป็น
ต้นเสียงและฝีพายคอยร้องรับขับตามจังหวะ พร้อมกับการให้
จังหวะจากพนักงานประจำเรือแต่ละลำ
หาก
(น.) ท่วงทำนองที่ใช้
กใช้ขับร้องขณะพายเรือพระที่นั่งในกระบวนพยุหยา
ตราทางชลมารค เรียกว่า “เห่เรือ”
ใช้ขับร้องในงานพระราชพิธี
“กาพย์เช่าเรือ”

ページ7:

“กาพย์เห่เรือเจ้าฟ้ากุ้ง”
จากเห่เรือเล่น สู่เห่เรือหลวง
https://www.youtube.com/watch?v=nVZH P-YURS

ページ8:

กาพย์เห่เรือหลวง ใช้เห่
ขับกล่อมประกอบการเสด็จพระราช
ดำเนินทางน้ำของพระมหากษัตริย์
และพระบรมวงศานุวงศ์ ที่เรียกว่า
“ขบวนพยุหยาตราทางชลมารค
เช่น พระราชพิธีการเสด็จทอดผ้า
พระกฐิน เป็นต้น
กาพย์เห่เรือหลวง
สํานํา ท่วงทํานองการเห่เรือหลวง
.
ช้าละวะเช/ช้าแล้วว่าเช
ทำนองเชื่องช้า ใช้เหตอนออกจากท่าและตามกระแสน้ำใช้ในการเกริ่นโคลง
ย
และกาพย์ช่วงตัน https://www.youtube.com/watch?v=P3wsut3QujM
•
(เข้าฝั่ง)
.
มูลเช่ (อ่าน มู-ละ-เāi)
ทำนองเร็ว กระชับ เจ้าฝีพาย ใช้เหตอนเรือทวนน้ำ หรือเร่งให้ถึงจุดหมาย
https://www.youtube.com/watch?v=nfsY7BngwZg
สวะเช (อ่าน สะ-วะ-)
เป็นทำนองที่สันนิษฐานว่าเก่าแก่ที่สุด ใช้เมื่อเรือจะเทียบท่า
https://www.youtube.com/watch?v=sq1CBdU23XM

ページ9:

รูปแบบคำประพันธ์กาพย์เรือเจ้าฟ้ากุ้ง
“กาพย์เช่”
“กาพย์ช่อโคลง”

ページ10:

ตัวอย่างกาพย์เช่
๏ ปางเสด็จประเวศด้าว
โคลง
ทรงรัตนพิมานชัย
พรั่งพร้อมพวกพลไกร
เรือกระบวนต้นแพร้ว
ชลาลัย
กิ่งแก้ว
แหนแห่
เพริศพริ้งพายทอง ๆ
ทรงเรือต้นงามเฉิดฉาย
โคลง
กาพย์
• เรือชายชมมิ่งไม้
ริมท่าสาครคันธ์
เพล็ดดอกออกแกมกัน
หอมหีนรื่นรสเพียง
• เรือชายชมมิ่งไม้
เพล็ดดอกออกแกมกัน
• ชมดวงพวงนางแย้ม
คิดความยามบังอร
• จำปาหนาแน่นเนื่อง
คิดคนึงถึงนงราม
• ประยงค์ทรงพวงห้อย
เหมือนอุบะนวลลออง
๏ พุดจีบกลีบแสล้ม
หอมชวยรวยตามลม
๏ สาวหยุดพุทธชาด
มีพรรณ
กลิ่นเกลี้ยง
ชูช่อ
กลิ่นเนื้อนวลนาง ซ
ริมท่าไสวหลากหลายพรรณ
ส่งกลิ่นเกลี้ยงเพียงกลิ่นสมร
บานแสล้มแย้มเกสร
แย้มโอษฐ์ยิ้มพริ้มพรายงาม
คลี่กลีบเหลืองเรืองอร่าม
ผิวเหลืองกว่าจําปาทอง
ระย้าย้อยห้อยพวงกรอง
เจ้าแขวนไว้ให้เรียมชม
พิกุลแกมแซมสุกรม
เหมือนกลิ่นน้องต้องติดใจ
บานเกลื่อนกลาดดาษดาไป
วางให้พี่ข้างที่นอน
กาพย์
๏ พระเสด็จโดยแดน ล
0
กิ่งแก้วแพร้วพรรณราย
- นาวาแน่นเป็นขนัด
เรือริ้วทิวธงสลอน
เรือครุฑยุดนาคหิ้ว
พลพายกรายพายทอง
สรมุขมุขสี่ด้าน
ม่านกรองทองรจนา
- สมรรถชัยไกรกาบแก้ว
เรียบเรียงเคียงคู่จร
°
• สุวรรณหงส์ทรงพู่ห้อย
เพียงหงส์ทรงพรหมินทร์
พายอ่อนหยิบจับงามงอน
ล้วนรูปสัตว์แสนยากร
สาครลั่นครั่นครื้นฟอง
ลิ่วลอยมาพาผันผยอง
ร้องโห่เหโอ้เหมา
เพียงพิมานผ่านเมฆา
หลังคาแดงแย่งมังกร
แสงแวววับจับสาคร
ดั่งร่อนฟ้ามาแดนดิน
งามชดช้อยลอยหลังสินธุ์
ลินลาศเลื่อนเตือนตาชม
นึกน้องกรองมาลัย

ページ11:

รูปแบบค้าประพันธ์กาพย์เห่เรือเจ้าฟ้ากุ้ง
ประกอบด้วย
โคลงสี่สุภาพ
...00
.. ..
...
...
ลักษณะบังคับ ฐาน
sukondu nido do (en)
กรุปเอกไทย 10 เท่า (เย็น) ฮา (6)
sutefnu idu no (do) nu (ca)
. ..
00
66
“กาพย์เช่”
กาพย์ยานี ๑๑
ลักษณะบังคับพื้นฐาน
กา
มาก ปี 2560 ( พยาง
.....
โคลงสี่สุภาพ
ลักษณะบังคับพื้นฐาน
sion du an du não menu (nu)
สรุป เ น
pdioptn.w to (1) ค่า (ด้า
บทไทย เช่น พาน (J) (หลับ (เส้น)
...
.
เกริ่นนำา
๑ บท
ดำเนินเรื่อง
ไม่จำกัดบท แต่บทแรกของกาพย์ยานี ๑๑ ต้องแต่ง
ให้มีเนื้อหาสอดรับกับโคลงสี่สุภาพข้างต้น
จบเรื่อง
๑ บท

ページ12:

ตัวอย่างกาพย์เช่
โคลง
กาพย์
• เสียงสรวลระรี่นี้
เสียงใด
เสียงนุชพฤๅใคร
เสียงสรวลเสียงทรามวัย
เสียงบังอรสมรผู้
• เสียงสรวลระรี่นี้
เสียงสรวลเสียงทรามวัย
• ลมชวยรวยกลิ่นน้อง
เคลือบเคล้นเห็นคล้ายมา
• ยามสองฆ้องยาม
เสียงปีมีครวญเครง
• ล่วงสามยามปลายแล้ว
ม่อยหลับกลับบันดาล
๏ เพรางายวายเสพรส
อิ่มทุกข์อิ่มชลนา
ใคร่รู้
นุชพี่ มาแม่
อื่นนั้นฤๅมี ฑ
เสียงแก้วพี่ฦๅเสียงใคร
สุดสายใจพี่ตามมา
เหลียวหาเจ้าเปล่าวังเวง
บทเห่ครวญ
๏ เวรามาทันแล้ว
ให้แค้นแสนสุดทน
• งามทรงวงดั่งวาด
งานพริ้มยิ้มแย้มพราย
• แต่เช้าเท่าถึงเย็น
ชายใดในแผ่นดิน
จึงจำแคล้วแก้วโกมล
ทุกข์ถึงเจ้าเศร้าเสียดาย
งามมารยาทนาคกรกราย
งามคำหวานลานใจถวิล
กล้ำกลืนเข็ญเป็นอาจิณ
ไม่เหมือนพี่ที่ตรอมใจ ๆ
หอมเรื่อยต้องคลองนาสา
โคลง
๏ เรียมทนทุกข์แต่เช้า
ถึงเย็น
ทุกคืนค่ำย่ำอกเอง
เหมือนเรียมคร่ำร่ำครวญนาน
จนไก่แก้วแว่วขันนาน
ฝันเห็นน้องต้องติดตา
แสนก๋าสรดอดโอชา
อิ่มโศกาหน้านองชล
มาสู่สุขคืนเข็ญ
ชายใดจากสมรเป็น
จากคู่วันเดียวได้
หม่นไหม้
ทุกข์เท่า เรียมเลย
ทุกข์ปั๊มปานปี ฑ

ページ13:

ประกอบด้วย
รูปแบบค้าประพันธ์
“กาพย์เห่”
โคลงสี่สุภาพ
.....
ลักษณะบังคับหีบฐาน
uken idu i do ndo washenu (enu)
Anşun itu não
Angioninu u (0) (0)
aquíninu idu nów (0) (0)
0
• 0
กาพย์ยานี ๑๑
....
....
ลักษณะบังคับพื้นชาน
Un
um de 39 (go rit/wunon)
....
.....
...
เกริมนํา
๑ บท
แต่งสลับกันไปในลักษณะ โคลง ๑ บท กาพย์ ๑ บท ไปเรื่อย
ๆ
ดำเนินเรื่อง
๑ บท ที่เนื้อหาสอดรับกับโคลงสี่สุภาพข้างต้น

ページ14:

ตัวอย่างกาม ช่อโคลง X
• กวางทรายร่ายกินหญ้า
สุนัขในไล่เห่าหอน
• กวางทรายร่ายเสพย์หญ้า
หมูป่าพาเพื่อนจร
สุนัขจิ้งจอกหอน
เปนหมู่พรูเพรียกห้อม
สุกรป่าพาพวกจร
ตามเป็นหมู่พรูเพรียกเสียง ๆ
ดงดอน
ลูกล้อม
หลายเหล่า
๏ มีหมีพี าขลับ
เรี่ยวแรงแขงขังขึง
• มีหมี ขลับหน้า
ขึ้นไม้ผับฉับพลัน
เรี่ยวแรงแข่งข้างขยัน
กัดฉีกไม้ได้ผึ้ง
• เสือโคร่งยงปีบเปรี้ยง
ร้ายยวดหนวดเพราพัว
ขึ้นไม้ผับฉับไวถึง
กัดโพรงไม้ได้ตั้งกิน ฯ
เปนมัน
ขบ ง
สามารถ
คาบเคี้ยวพลางหวาน ๆ
แอบโจนเฉียงเสียงพึงกลัว
ลองเล็บเล่นเผ่นโผนผาย ๆ
เห่าอื้ออึงเสียง ๆ
°
กระทิงวิ่งทั้งคู่
ลำเติบตรูดูกำยำ
• เสือโคร่งยงปีบเปรี้ยง
สยองห้ว
หน้าต่อนท่อนตัวด้า
เขาเข้าวงก่งรอมงาม ฯ
ศัพทสําเนียงฟังกลัว
@
กระทิงวิ่งทั้งคู่
ขันข่า
ร้ายยวดหนวดเพราพัว
ล่ำเติบดูกำยำ
หน้าต่อนท่อนตัวดา
เขาเค่าวงก่งง้อม
โป่งป้อม
ลองเล็บเล่นเผ่นแหน
แรงเลิศ
แปล่มเสียมรอมงาม ๆ
ทั่วแคว้น
ตามุ่ง
โลดเลี้ยวโผนผาย ๆ
กาพย์ห่อโคลงประพาสธารทองแดง: เจ้าฟ้ากุ้ง

ページ15:

กลวิธีการดำเนินเรื่อง
ดำเนินเรื่อง
โดยใช้ขนมนิราศในการพรรณนาความ
ของเขตเนือชา
เชา
สาย
บ่าย
๘
เยน
คา
เห่ชมกระบวนเรือ
เห่ชมปลา
เห่ชมไม้
เห่ชมนก
เกากี แต่สังวาส เห่ครวญ

ページ16:

แชมเรือกระบวน

ページ17:

เท่ ชมเรือกระบวน
โคลง
©
- ปางเสด็จประเทศก้าว
ชลาลัย
กาพย์
ทรงรัตนพิมานชัย
พรั่งพร้อมพวกพลไกร
เรือกระบวนต้นแพร้ว
๑ พระเสด็จโดยแดนช
กิ่งแก้วแพร้วพรรณ
ก่งแก้วแพรวพรรณราย
กิ่งแก้ว
แหนแห่
เพริศพร่งพายทอง ท
ทรงเรือต้นงามเฉิดฉาย
พายอ่อนหยบจบงามงอน

ページ18:

ย
นาวาแน่นเป็นชนิด
รั้วทิวธงสลอน
เรือรวทวธงส
• เรือครุฑยุดนาคหัว
พลพายกรายพายทอง
• สรมุขมุขสี่ด้าน
ม่านกรองทองรจนา
เท่ ชมกระบวนเรือ
• สมรรถชัยไกรกาบแก้ว
เรียบเรียงเคียงคู่จร
ล้วนรูปสัตว์แสนยากร
สาครลั่นครั่นครื้นฟอง
ลิ่วลอยมาพาผันผยอง
ร้องไห้เห็โอ้เหมา
เพียงพิมานผ่านเมฆา
หลังคาแดงแย่งมังกร
แสงแวววับจับสาคร
ดังร่อนฟ้ามาแดนดิน

ページ19:

เกร็ดวรรณคดีไทย
เรือครุฑเหินเห็จ และ
เรือครุฑเตร็จไตรจักร
เรือครุฑเหินเห็จและเรือครุฑเตร็จไตรจักร จัดอยู่ใน
ประเภทเรือเหล่าแสนยากรสำหรับทำหน้าที่เป็นเรือ
รูปสัตว์หรือเรือศีรษะสัตว์ในขบวนพยุหยาตราทางชลมารค
สร้างลำเรือขึ้นครั้งแรกในสมัยรัชกาลที่ ๑
โรลนเรือเหล่าสัตว์แสนยากไ

ページ20:

เรือพระที่นั่ง รีลามากไทย ทรงหมื่น นักษาของหนังเรื่อ
จนทรง
มอล ถึงพื้นดำ
ภาพจำลองเรือไกรสร มุข
เรือไกรสร ข
เกร็ดวรรณคดีไทย
ในตำนานพระเวสสันดร มีตอนหนึ่งกล่าวถึงไกรสร
ราชสีห์ ในเรื่องบรรยายว่าเป็นสัตว์ทรงพลัง กายเป็นสิงห์ มี
ขนแผงคอ ริมฝีปาก ขนหาง และเล็บเป็น สีแดงดั่งผ้า
รัตนกัมพล ไกรสรราชสีห์เป็น ๑ ใน ๔ ราชสีห์แห่งป่า-
หิมพานต์ ในตำนานกล่าวว่าไกรสรราชสีห์เป็นสัตว์ที่มีพละ
กําลังแรงกล้า เป็นนักล่าชั้นเยี่ยมและ
กินสัตว์ใหญ่น้อยเป็นอาหาร
หลังคาทรงจ
ลวดลายก้าน แย่ง

ページ21:

เท่ ชมกระบวนเรือ
• สุวรรณหงส์ทรงพู่ห้อย งามชุดร้อยลอยหลังสินธุ์
เพียงหงส์ทรงพรหมินทร์
©
เรือชัยไวว่องวิ่ง
เสียงเส้าเร้าระด
เสยงเสาเราระดม
๏ การผน
ราชสหทย่นยน
• เรือม้าหน้ามุ่งน้ำ
©
เพียงม้าอาชาทรง
อินลากเลื่อนเตือนอารม
รวดเร็วจริงยิ่งอย่างลม
ห่มท้ายเป็นเดินคู่กัน
ดูดังเป็นเห็นขบขัน
คนสองคู่ดูยิ่งยง
แล่นเฉื่อยฉ่ำลำระหง
องค์พระพายผายผันผยอง

ページ22:

การเสด็จพระราชดำเนินเลียบพระนคร
โดยขบวนพยุหยาตราทางชลมารค
เนื่องในพระราชพิธีบรมราชาภิเษก พุทธศักราช ๒๕๖๒
เรือพระที่นั่งสุพรรณหงส์
เรือพระที่นั่งสุพรรณหงส์ลำปัจจุบัน สร้างขึ้นใหม่
ในปลายรัชสมัย รัชกาลที่ ๕ แล้วเสร็จในสมัยรัชกาลที่ 5
เมื่อพุทธศักราช ๒๕๕๔ โดยตั้งชื่อตามเรือพระที่นั่ง
โบราณ ของสมเด็จพระมหาจักรพรรดิแห่งกรุงศรีอยุธยา
คือ เรือศรีสุพรรณหงส์ หรือเรือพระที่นั่งชัยสุพรรณหงส์
สร้างขึ้นเมื่อพุทธศักราช ๒๐๙๑
ข้อมูลจาก : พิพิ/ห่งชาติ พระราชพิธี
facebook/พระราชพิธีบรมราชาภิเษกพุทธศักราช๒๕๖๒
เกร็ดวรรณคดีไทย

ページ23:

เธอรผสม
เป็นเรือที่มีหัวโขนเป็นรูปครึ่งราชสีห์ ครึ่งช้าง
กล่าวคือ รูปร่างเหมือนราชสีห์ แต่มีงวงเหมือนช้าง
เป็นสัตวในในปาหิมพานต์ และในวรณคดี
เธออยสป
เป็นเรือที่มีหัวโขนเรือเป็นรูปสิงโต เป็นสัตว์ที่มี
1. กำลังมาก เมื่อโตเต็มวัยจะมีขนสร้อยคอยาว(ตัวผู้)
ราชสีห์หรือสิงโต มีปรากฏในนิยายจีน และในป่าหิมพานต์
พนักงาน กระทั่งไม้
ระทั่งไม้เข้าให้จังหวะฝี
พ า ย
เป็นเรือที่มีโขนเรือเป็นรูปม้า เพราะโดยทั่วไปของม้า
จะเป็นสัตว์กีบเดี่ยว รูปร่างสูงใหญ่ ขายาว หางเป็นพู
มีแผงคอยาว จึงนิยมนำมาทำเป็นพาหนะ
เกร็ดวรรณคดีไทย

ページ24:

©
เท่ ชมกระบวนเรือ
เรือสิงห์วิ่งเผ่นโผน โจนตามคลื่นฝันฝ่าฟอง
เป็นแถวท่องล่องตามกัน
ดูยิ่งสิงห์ลำพอง
๏ นาคาหนาด เป็น
มังกรถอนพายพน
©
เลียงผาง่าเท้าโผน
นาวาหนาอินทร
๏ ดนตรมองอล
“นอีกครึกครื้นโครม
©
• กรีฑาหมู่นาเวศ
เริ่มตื่นขึ้นกระมล
ดูเขม้นเห็นขบขัน
ทันแข่งหน้าวาสุกรี
เพียงโจนไปในวารี
มีปีกเหมือนเลื่อนลอยโพยม
ก้องกาหลพลแห่โหม
โสมนัสชื่นรื่นเริงพล
จากนักเรศโดยสาร
ยลมัจฉาสารพันมี ๆ

ページ25:

เกร็ดวรรณคดีไทย
เรือเสียงตา
เรือเลียงผา เป็นเรือที่ยากยากมากในปัจจุบัน แต่พอ
จะทราบได้ว่า ตัวเลียงผานั้น เป็นสัตว์เคี้ยวเอื้องชนิด
Capricornis sumatraensis วงศ์ Bovidae รูปร่างมีความ
คล้ายคลึงกับแพะ ขนสีดำ แต่บางตัวก็มีสีขาวแซม ขาวยาว
และแข็งแรง ความสูงที่ไหล 85 - 94 ซ.ม. หนักประมาณ
85 - 140 ก.ก. อาศัยอยู่ตามภูเขาที่มีหน้าผา หรือถ้ำตื้น
ว่องไวและปราดเปรียวมาก สามารถว่ายน้ำข้ามระหว่างเกาะ
และแผ่นดินได้ มีประสาทตา หู และรับกลิ่นได้ดีมาก

ページ26:

แห่ชมแปลก

ページ27:

โคลง
เท่ ช ม ป ล า
กาพย์
©
พิศพรรณปลาว่ายเคล้า คลึงกัน
ถวิลสุดาดวงจันทร์
มดสยายงพวพน
ควร ๆ พรากน้องช้า
แจ่มหน้า
พิศวาส
รวดเคล้าคลึงชม
พิศพรรณปลาว่ายเคล้า คิดถึงเจ้าเศร้าอารมณ์
มัตสยายังรู้ชม สมสาใจไม่พามา

ページ28:

เท่ ช ม ปลา
กษาพันธุ์ปลา
๏ แกมราชาโครตอง
ปลาทุกทุกข์อกกรม
๏ นำเงินคือเงินยวง
ไม่เทียบเปรียบโฉมนาง
• ปลากรายจ่ายเคียงคู่
แต่นางห่างเหินพี่
อันแก้มน้องเข้าเพราะชม
เหมือนทุกข์ที่จาก
ชาวพรายช่วงสีสำอาง
งามเรื่องเรือเนื้อสองสี
เคล้ากันอยู่ดูงามดี
เห็นปลาเคล้าเศร้าใจจร

ページ29:

กษาพันธุ์ปลา
เท่ ช ม ปลา
นวลจันทร์เป็นนวลจริง
คางเบือนเขื่อน
ขื่อนหน้ามา
• เขียนทองงามดั่งทอง
กระแหแหห่างชาย
เจ้างามพริ้งถึงนวลปลา
ไม่งามเท่าเจ้าเขื่อนชาย
ไม่เหมือนน้องห่มตายพราย
ดงสายสวาทคลาดจากสม
จากสม

ページ30:

กษาพันธุ์ปลา
เท่ ช ม ปลา
๏
หางไก่ว่ายแหวกว่าย
ตอนงค์องค์เลวลร
๏
ปลาสร้อยลอยล่อง ว่ายเวียนวนปนกันไป
หางไก่คล้ายไม่มีหงอน
ผมประบ่าอ่าเอี่ยมไร
๏
เหมือนสร้อยทรงทรามวัย
เนื้ออ่อนอ่อนแต่ชื่อ
ใครต้องของจิตชาย
ไม่เห็นเจ้าเศร้ายวาย
เนื้อน้องฤาอ่อนทั้งกาย
ไม่วายนึกตรึกตรึงทรวง
©
ปลาเสือเหลือที่ตา
เหมือนตาสุดาดวง
เลื่อมแหลมกว่าปลาทั้งปวง
ดูแหลมลำเพราะคม

ページ31:

เท่ ช ม ปลา
พืกษาพันธุ์ปลา
DU
๏ แมลงภู่คู่เคียงว่าย
คิดความยามเมื่อสม
๏ หวีเกศเพศชอปลา
หวีเกล้าเจ้าสระล่าง
©
ระแวงแฝงฝั่งแบบ
พี่แนบแอบถนอม
เหมือน แนบแอบเ
• พิศดูหมู่มัจฉา
©
คนึงนุช สุดสายสมร
เห้นคลายคลายนาเชย
สนิทเกล้าเจ้าเอวบาง
คิดสุดาอ่าองค์นาง
เส้นเกดสลวยรวยกลิ่นหอม
ชะวาดแอบแบบปนปลอม
จอมสวาทนาฏบังอร
ว่ายแหวกมาในสาคร
ด้วยจะดีใจ
มาด้วย จะดีใจ ท

ページ32:

แต่ของไม่

ページ33:

เท่ ชมไม้
โคลง
©
ริมท่าสาครคันธ์
เด็ดดอกออกแกมกัน
กาพย์
เพลิดดอกออกแกมกัน
หอมหน
หอมหินร่มรสเพียง
• เรือชายชมมิ่งไม้
เพลิดดอกออกแกมกัน
เรือชายชมมิ่งไม้
มีพรรณ
กลิ่นเกลียง
ชูชื่อ
กลิ่นเนื้อนวลนาง ท
ริมท่าไสวหลากห
ลากหลายพรรณ
ส่งกลิ่นเกลี้ยงเพียงกลิ่นสมร

ページ34:

ชมดวงพวงนางแย้ม
คิดความยามบังอร
เท่ ชมไม้
- แย้มเกสร
บานแสลมแยมเกสร
แย้มโอษฐ์ยิ้มพริ้มพรายงาน
©
จำปาหนาแน่นเนื่อง
คลี่กลีบเหลืองเรื่องอร่าม
คิดคะนึงถึงนงราม
ผิวเหลืองกว่าจำปาทอง
พืกษาพันธุ์ไม้
nam.becopang.com
cebook.com/KruallanNemnam

ページ35:

เท่ ชมไม้
• ประยงค์ทรงพวงห้อย
เหมือนลุยะนวลลออง
©
พุดจีบกลี
ยกลี่ยแสลม
หอมชวยรวยตามลม
ระยายอยหอยพวงกรอง
เจ้าแขวนไว้ให้เรียมชม
พิกุลแกมแซมสุกรม
เหมือนกลิ่นน้องต้องติดใจ
กษาพันธุ์ไม้

ページ36:

กษาพันธุ์ไม้
เตง แถว แกว กาหลง
หอมอยู่ไม่รู้หาย
๏ มะสวดยัพน ก จวง
หอมมาน่าเอ็นดู
เท่ ชมไม้
บานบุษบงส่งกลิ่นอาย
คล้ายกลิ่นผ้าเจ้าตาก
ดอกเป็นพวงร่วงเรณู
ชูชื่นจิตคิดวนิดา

ページ37:

O
สาวหยุด พุทธราด
นักนองกรองมาลย
• พิกุล บุนนาคบาน
น้มธุราคงลางสมร
แมนนชลดสายสมร
เท่ ชม ไม้
บานเกลื่อนกลาดดาษดาไป
4
วางไหมบางทนอน
กลิ่นหอมหวานซ่านชาร
เห็นจะวอนอ้อนพี่ชาย
สีกษาพันธุ์ไม้

ページ38:

แซมแก

ページ39:

กษาพันธุ์นก
• เรื่อยเรื่อยมาเรียงเรียง
ตัวเดียวมาพลัดคู่
5 เห็นฝูงยุงรำฟ้อน
สร้อยทองย่องเยื้องราย
สาลิกามาตามคู่
©
แต่พ่นอาวรณ์
๑ นางนวลนวลน่ารัก
แก้วพันธุก
เกว นสดนวล
เท่ ชมนก
นกบินเฉียงไปตั้งหมู่
เหมือนพี่อยู่ผู้เดียวดาย
คิดบังอรร่อนกราย
เหมือนสายสวาทนาคนวยจร
ชมกันอยู่สู่สมสมร
ห่อนเห็นเจ้าเศร้าใจครวญ
ไม่นวลพักตร์เหมือนทรามสงวน
ดงนางฟ้าหนาโยยอง

ページ40:

เท่ ช ม น ก
I
โคลง
๏ รอนรอนสุริยอ
จนรอนสุริยโอ้
เรื่อยเรื่อยกับเมรุลง
รอนรอนจิตจำนง
เรื่อยเรื่อยเรียมคอยแก้ว
กาพย์
๏ เรื่อยเรื่อยมารอนรอน
สนธยาจะใกล้ค่ำ
อสดง
ค่ำแล้ว
เพียงแม่
คลับคล้ายเรียมเหลียว ๆ
ทิพากรจะตกค้า
คำนึงหน้าเจ้าตาครู

ページ41:

00
เท่ ชมไม้
• ลำดวนหวนหอมตรหลบ กลิ่นอายอบสยนาสา
นึกถวิลกลิ่นบุหงา
• รวยรินกลิ่นรำเพย
นงแนบแอบเอวบาง
©
ชมดวงพวงมาลี
วนิดามาด้วยกัน
รำไปเจ้าเศร้าถึง
คิดพี่เคยเชยกลิ่นปราง
ห่อนแหห่างว่างเว้นวัน
ศรีเสาวภาคย์หลากหลายพรรณ
จะออน ชชมเชย
กษาพันธุ์ไม้

ページ42:

กษาพันธุ์นก
• นกแก้วแล้วแจ่มเสียง
เหมือนพื้นประคอง
ไก่ฟ้ามาต
๏ เก่ฟ้ามาตัวเดียว
เหมือนพรากจากนงเยาว์
0
แขกเต้าเคล้าคู่เดีย
เรียมครึ่งถึงเอวบาง
เท่ ช ม น ก
จับไม้เรียงเคียงคู่สอง
รับขวัญน้องต้องมือเรา
เดินท่องเที่ยวเลี้ยวเหลี่ยมเขา
เปล่าใจเปลี่ยวเหลียวหานาง
เรียงจับไม่ไ
เรียงจบไม่โชปีกหาง
เคยแนบขางรางแรมนาน

ページ43:

เท่ ชม นก
กษาพันธุ์นก
©
ดุเหว่าเจ้าจับร้อง
ไพเราะเพราะกังวาน
๑ โนรีสีบ้านชาด
ไม่เท่าเจ้าโฉมฉาย
สัตวาน่าเอ็นดู
,,
เหมือนพี่ที่จากมา
๏ ปกชมหลายพรรณ
ยิ่งฟังวังเวงใจ
สนนกองของเสียงหวาน
ปานเสียงน้องร้องสั่งราย
เหมือนช่างฉลาดวาดแต้มลาย
ห่มตายพรายกรายกรมา
คอยหาคู่อยู่เอกา
ครวญหาเจ้าเศร้าเสียใจ
บ้างชมกันขันเพรียกไพร
ล้วนหลายหลากมากภาษา

ページ44:

แต่ครวญ

ページ45:

เท่ครวญ
โคลง
๏ เสยงสรวลระร่ม
เสียงนุชพฤาใคร
เสียงสรวลเสียงทรามวัย
เสียงบังอรสมร
กาพย์
๏ เสยงสรวถระร่ม
เสียงสาวสระรื่น
เสียงสรวลเสียงท
เสียงสรวลเสยงทรามวย
เสียด
ใครรู้
นุชฟี มาแม่
อื่นนั้นฤๅษี
on
เสียงแก้วพี่ถ้าเสียงใคร
สุดสายใจพี่ตามมา

ページ46:

ลมช่วยรวยกลิ่นน้อง
เคลือบเคล้นเห็นคล้ายมา
เสียงปีมีครวญเครง
เท่ครวญ
เรื่อยต้องคลองนาร
หอมเร่อยตองคลองนาสา
เหลียวหาเจ้าเปล่าวังเว
• ยามสองฆ้องยาม ทุกคืนค่ำอกเอง
เหมือนเรียมคร่ำครวญนาน
- ส่วนสามยามปลายแล้ว จนไก่แก้วแว่วขันชาน
©
ม่อยหลับกลับบันดาล
๏ เพรางายวายเสพรส
พรางายวายเสพรส
อิ่มทุกข์อมรสนา
ฝนเหินนองตองอดตา
แสนกาสรกอดโอชา
อิมโศกาหน้านองชล

ページ47:

เท่ครวญ
• เวรามาทันแล้ว
ให้แค้นแสนสุดทน
๑ งามตรงวงดงวาด
งานพริมย้มแย้มพราย
๏ แต่เชาเก๋าถ่งเยน
แต่เช้าเท่าถึงสิ้น
ชายใดในแผ่นดิน
จึงจำแคล้วแก้วโกมล
ทุกข์ถึงเจ้าเศร้าเสียดาย
งามมารยาทนางกรกราย
งามคำหวานลานใจถวิล
กล้ำกลืนเข็ญเป็นอาจิณ
ไม่เหมือนพี่ที่ตรอมใจ

ページ48:

เท่ครวญ
โคลง
• เรียมทนทุกข์แต่เช้า ถึงเย็น
มาสู่สุขคืนเชิญ
หม่นไหม้
ชายใดจากสมรเป็น
จากคู่วันเดียวได้
ทุกข์เท่า เรียมเลย
ทุกข์ยิ้มปานปี ๆ

ページ49:

บทอาขยานท้ายบท

ページ50:

บทอาขยานจากเรื่อง กาพย์เห่เรือ
พระนิพนธ์ใน เจ้าฟ้าธรรมธิเบศรไชยเชษฐ์สุริยวงศ์ (เจ้าฟ้ากุ้ง)
รูปแบบคำประพันธ์ กาพย์เห่
ทำนองโคลงสี่สุภาพ
- ปางเสด็จประเวศด้าว
ชลาลัย
กิ่งแก้ว
ทรงรัตนพิมานชัย
พรั่งพร้อมพวกพลไกร
เรือกระบวนต้นแพร้ว
แหนแห่
เพริศพริ้งพายทอง ๆ

ページ51:

- ทำนองโคลงสี่สุภาพ-
โคลง
ปางเสด็จประเวศด้าว ชลาลัย
พลพายกรายพายทอง
เรือครุฑยุดนาคหิ้ว
ลิ่วลอยมาพาผันผยอง
ร้องโห่เห่โอ้เห่มา
ทรงรัตนพิมานชัย
กิ่งแก้ว
สรมุขมุขสีด้าน
เพียงพิมานผ่านเมฆา
พรั่งพร้อมพวกพลไกร
แหนแห่
ม่านกรองทองรจนา
หลังคาแดงแข่งมังกร
เรือกระบวนต้นแพร้ว
เพริศพริ้งพา
เพริศพร่งพายทอง ท
• สมรรถชัยไกรกาบแก้ว
แสงแวววับจับสาคร
-ทำนองมูลเห
เรียบเรียงเคียงคู่จร
ดั่งร่อนฟ้ามาแดนดิน
กาพย์
พระเสด็จโดยแดนชล
ทรงเรือต้นงามเฉิดฉาย
O
• สุวรรณหงส์ทรงพู่ห้อย
งามสดร้อนลอยหลังสินธุ์
กิ่งแก้วแพร้วพรรณราย
พายอ่อนหยิบจับงามงอน เพียงหงส์ทรงพรหมินทร์
ลินลาศเลื่อนเตือนตาชม
นาวาแน่นเป็นขนัด
ล้วนรูปสัตว์แสนยากร
เรือชัยไวว่องวิ่ง
รวดเร็วจริงยิ่งอย่างลม
เรือริ้วทิวธงสลอน
สาครลั่นครั่นครื้นฟอง เสียงเส้าเร้าระดม
ห่มท้ายเปิ้นเงินคู่กัน

ページ52:

ทำนองมูลเห่
ชะ
ชะ
เฮ้...เฮ เฮ้ ! เฮ เฮ เห่ เฮ เฮ...
ฮ่า...ไฮ่!
เฮ เฮ เฮ เฮ้ ! เฮ เฮ เห่ เฮ เฮ!

ページ53:

-ทำนองมูลเห
จ
• พระเสด็จ (ชะ) โดยแดนชล (ชะ)
กิ่งแก้ว | แพรวพรรณราย
ทรงเรือต้น / งามเฉิดฉาย ฮ่า....ไป!
พายอ่อนหลับ จับงามงอน เฮ้...เฮ เฮ้ ! เฮ เฮ เห่ เฮ เฮ...
เฮ เฮ เฮ เฮ้ ! เฮ เฮ เห่ เฮ เฮ!
นาวา (ชะ) แน่นเป็นขนัด (ชะ)
|
เรือริ้ว / ทิวธงสลอน
ล้วนรูปสัตว์ / แสนยากร
สาครลั่น ครั่นครื้นฟอง
อ่า...ไฮ้!
เฮ้...เฮ เฮ้ ! เฮ เฮ เห่ เฮ เฮ...
เฮ เฮ เฮ เฮ้ ! เฮ เฮ เห่ เฮ เฮ!
เรือครุฑ (ชะ) ยุดนาคหิ้ว (ชะ)
ลิวลอยมา / พาผันผยอง
ฮ่า....ไป!
พลพาย / กรายพายทอง
ร้องโห่เห่ โอ้เห่มา
เฮ้...เฮ เฮ้ ! เฮ เฮ เห่ เฮ เฮ...
เฮ เฮ เฮ เฮ้ ! เฮ เฮ เห่ เฮ เฮ!

ページ54:

- สรมุข (ชะ) มุขสีด้าน (ชะ)
เพียงพิมานผ่านเมฆา
ฮ่า....ไฮ!
ม่านกรอง / ทองรจนา
หลังคาแดง แย่งมังกร
เฮ้...เฮ เฮ้ ! เฮ เฮ เห่ เฮ เฮ...
เฮ เฮ เฮ เฮ้ ! เฮ เฮ เห่ เฮ เฮ!
• สมรรถชัย (ชะ) ไกรกาบแก้ว (X) แสงแวววับ | จันสาคร
ฮ่า...ฮ่!
เรียบเรียง / เคียงคู่จร
ดั่งร่อนฟ้า มาแดนดิน
เฮ้...เฮ เฮ้ ! เฮ เฮ เห่ เฮ เฮ...
เฮ เฮ เฮ เฮ้ ! เฮ เฮ เห่ เฮ เฮ!
O
- สุวรรณหงส์ (ชะ) ทรงพู่ห้อย (ชะ) งามชุดช้อย | ลอยหลังสินธุ์ ฮ่า....ไป!
เพียงหงส์ | ทรงพรหมินทร์
ลินลาศเลื่อน เตือนตาชม
เฮ้...เฮ เฮ้ ! เฮ เฮ เห่ เฮ เฮ...
เฮ เฮ เฮ เฮ้ ! เฮ เฮ เห่ เฮ เฮ!
• เรือชัย (ชะ) ไวว่องวิ่ง (ชะ)
เสียงเส้า / เร้าระดม
รวดเร็วจริง / ยิ่งอย่างลม
ห่มท้ายเพิ่น เดินคู่กัน
ฮ่า....ไป!
เฮ้...เฮ เฮ้ ! เฮ เฮ เห่ เฮ เฮ...
เฮ เฮ เฮ เฮ้ ! เฮ เฮ เห่ เฮ เฮ!