[ฟิสิกส์] แม่เหล็กและไฟฟ้า สรุปเข้าใจง่าย

772

ติวออนไลน์ by ติว to the top

Senior High 全学年

ติว To The Top ปั้นผลลัพธ์จริง เห็นผลชัดทุกสนามสอบ
✔️ สอบติด ม.1 / ม.4 โรงเรียนดัง
✔️ สอนเข้าใจเป็นขั้นตอน ไม่ท่องจำ
✔️ ดูแลใกล้ชิด วิเคราะห์จุดอ่อนรายบุคคล

📚 ครบทุกวิชา: คณิต วิทย์ อังกฤษ จีน ฟิสิกส์ เคมี ชีวะ
🎯 เตรียมสอบ Onet / Gat / Pat / A-Level
📍 เรียนได้ทั้งออนไซต์ & ออนไลน์ อยู่ที่ไหนก็เก่งได้

👉 เริ่มต้นความสำเร็จวันนี้ ทดลองเรียนฟรี!
-------------------------------
📌 สอนสดทุกคลาส – ตัวต่อตัวทุกคาบ
ได้ถาม-ได้คุย-ได้ฝึกจนเข้าใจจริง เน้นผลลัพธ์ ไม่ใช่แค่สอนให้จบคอร์ส
.
สนใจสอบถามรายละเอียดเพิ่มเติม คลิกปุ่ม "คุยกับพี่ติวเตอร์" ได้เลยครับ
แอดมินรอตอบแบบไวสุดๆ 💬💙

2026.05.27 公開

この塾をもっと知りたいと思ったら

คุยกับพี่ติวเตอร์

ノートテキスト

ページ1:

แม่เหล็กและไฟฟ้า
แม่เหล็ก คือ วัตถุที่สามารถดูดสารแม่เหล็กได้โดยการเหนี่ยวนำ แท่งแม่เหล็ก 1 แท่งจะต้องมี 2 ขั้วเสมอ
คือขั้วเหนือ และขั้วใต้ “ขั้วแม่เหล็กชนิดเดียวกันจะผลักกัน ต่างชนิดจะดูดกัน
N|S|=|N|S
ดูดกัน
NIS
SIN
ผลักกัน
สนามแม่เหล็ก >> บริเวณรอบๆ แท่งแม่เหล็กที่มีแรงแม่เหล็กแผ่
ออกมาตลอดเวลา เป็นปริมาณเวกเตอร์ ภายนอกจะมีทิศจาก N >> S
ภายในจะมีทิศจาก 5 >> N เรียกว่า เส้นสนามแม่เหล็ก
สนามแม่เหล็กโลก โลกเปรียบเสมือนแท่งแม่เหล็กขนาดใหญ่ โดยที่ทางทิศ
เหนือจะเป็นขั้วแม่เหล็กขั้วใต้ และทางทิศใต้จะเป็นขั้วแม่เหล็กขั้วเหนือ
ฟลักซ์แม่เหล็ก (Ø)
ภูมิศาสตร์
- ขั้วเหนือภูมิศาสตร์
- เส้นสนามแม่เหล็ก
เป็นเส้นสมมติเพื่อ
แสดงถึงอำนาจของ
แม่เหล็ก
A
0
4 คือ ฟลักซ์แม่เหล็ก (WB)
B-
A
B
B คือ ขนาดของสนามแม่เหล็ก (Wb/m?) หรือ เทสลา (T)
A คือ พื้นที่ ที่เส้นแรงแม่เหล็กผ่าน (m)
ทิศของ B จะต้องตั้งฉากกับ A เท่านั้น
A
B
A
B
0 = BA
6 จะมีค่ามากสุดเมื่อ 6 เท่ากับ 90 องศา
ตัวอย่าโจทย์ ฟลักซ์แม่เหล็ก
0 =
BA.......
=
0 = 0 เมื่อ B ขนานกับ A
ใช้ sin หรือ cos ขึ้นอยู่
กับการแตกเวกเตอร์
1. เมื่อสนามแม่เหล็กขนาด 4 x 10-2 J พุงลงบนโต๊ะสี่เหลี่ยมกว้าง 50 cm ยาว 60 cm ในแนวทำมุม 60 องศา
กับแนวดิ่ง จงหาฟลักซ์แม่เหล็กที่ผ่านโต๊ะตัวนี้
A
B
60%
B = 4 × 102 TA = 3000 × 10-4 m²
0 = BACOSO
Ø = 4 × 10-2 × 3000 ×10−4 × 1/2
Ø = 6 × 10-3 wb
ตอบ ฟลักซ์แม่เหล็กที่ผ่านโต๊ะตัวนี้มีขนาด 6 x 10-3 เวเบอร์
ใช้ cos เนื่องจาก
การพิจารณาจาก
รูปการแตกเวกเตอร์
ใช้ cos จะทำให้
B ตั้งฉากกับ A
ติว TO THE TOP
ยกระดับสู่ ก็อปคลาส

ページ2:

เมื่ออนุภาคมีประจุไฟฟ้า มีความเร็วไม่ตั้งฉากกับสนามแม่เหล็ก โดย v และ B ทำมุม 8 กัน (6 ไม่เท่ากับ 0 และ 180°)
เคลื่อนที่เป็นรูปเกลียว
vsine
vcose
รูปเกลียว
mvsine
r=
qB
qB
2mm
f=
T=.
2mm
B
เมื่ออนุภาคมีประจุไฟฟ้า มีความเร็วในทิศเดียวกันหรือกับสนามแม่เหล็ก (8
B
→ v
V
=
0° และ 180°)
F =
qvBsine
เมื่อประจุเคลื่อนที่ในสนามไฟฟ้าและสนามแม่เหล็ก
หมายถึงการที่ประจุเคลื่อนที่ทั้งในสนามไฟฟ้า (E) และสนามแม่เหล็ก (B)
E มีทิศจาก + >> -
ประจุบวก FE จะมีทิศตาม E
ประจุลบจะมีทิศตรงกันข้ามกับ E
q
เคลื่อนที่เป็นเส้นตรงเนื่องจาก
FE = FB
qE = qvB
v = E/B
แต่ E = V/d
จึงได้ v = V/Bd
v ความเร็วประจุ (m/s)
V ความต่างศักย์ (V)
B สนามแม่เหล็ก (T)
d ระยะห่างแผนขนาน (m)
E สนามไฟฟ้า (V/m)
แรงแม่เหล็กที่กระทำต่อเส้นลวด
F
=
IlBsine
F แรงที่กระทำต่อลวด (N)
I กระแสไฟฟ้า (A)
B สนามแม่เหล็ก (T)
6 มุมระหว่างลวดและ
สนามแม่เหล็ก
ถ้าลวดตัวนำขนานกับสนามแม่เหล็ก F จะ
เท่ากับ 0 N
การหาทิศทางของแรงแม่เหล็กที่กระทำต่อเส้นลวด "ใช้กฎมือขวาเนื่องจาก I เป็นประจุบวก”
F
ติว TO THE TOP
ยกระดับสู่ก็อปคลาส
I
B

ページ3:

แรงกระทําต่อประจุไฟฟ้าที่เคลื่อนที่ในสนามแม่เหล็ก
การเคลื่อนที่ของอนุภาคที่มีประจุไฟฟ้าในสนามแม่เหล็ก เมื่ออนุภาคบวกวิ่ง
ตัดกับสนามแม่เหล็ก สามารถหาทิศทางจากกฎมือขวา และเมื่ออนุภาคลบวิ่งตัดกับ
สนามแม่เหล็กสามารถหาได้จากกฎมือซ้าย หรือใช้กฎมือขวาแต่จะอยู่ในทิศตรงกันข้าม
ประจุลบ
4 นิวตามทิศของ v
นิ้วโป้งตามทิศของ F
ฝ่ามือตามทิศของ B
F
=
qvBsine : 8 เป็นมุมที่ v กระทำกับ B
F = 0 ก็ต่อเมื่อประจุ (q=0)
อนุภาคหยุดอยุดอยู่นิ่ง (v=0)
และ อนุภาคเคลื่อนที่ขนานกับ
สนามแม่เหล็ก (9=0°, 180°)
ประจุบวก
ประจุไฟฟ้าที่เคลื่อนที่ในสนามแม่เหล็ก
เมื่ออนุภาคมีประจุไฟฟ้า มีความเร็วในทิศตั้งฉากกับสนามแม่เหล็ก (8-90°) จะเคลื่อนที่เป็นวงกลม
X
X
B พุ่งเข้า (คว่ำฝ่ามือเข้าหากระดาษ)
X
+
X
X
X
X X
X
X
X
X X X
X
X
X
X
X
X
X
X
X X
X
X
X
X
X
X X
X
X
X
X
F B พุ่งออก (หงายฝ่ามือออกจากกระดาษ)
L
เมื่ออนุภาคมีประจุไฟฟ้า มีเคลื่อนที่เป็นวงกลม
คือ รัศมีของวงกลม (m)
m คือ มวล (kg)
v คือ อัตราเร็ว (m/s)
B คือ สนามแม่เหล็ก (T)
ติว TO THE TOP
ยกระดับสู่ ก็อปคลาส
3 &
qB
o=2rf
F ความถี่ (Hz)
(0) อัตราเร็วเชิงมุม (rad/s)
T คาบ (วินาที/รอบ)
qB
2mm
2mm
T=.
qB
r=
mv
qB

ページ4:

โมเมนต์แรงคู่ควบ
M. = NIBAcose
M จะมีค่ามากสุดเมื่อระนาบขดลวดขนานกับสนามแม่เหล็ก (6 = 0°)
M จะมีค่าเป็นศูนย์เมื่อระนาบขดลวดตั้งฉากกับสนามแม่เหล็ก
(8 = 90°)
KEYWORD: โมเมนต์สูงสุด (e
= 0°)
หม้อแปลงไฟฟ้า เป็นอุปกรณ์ที่ใช้เปลี่ยนแรงดันไฟฟ้า
ขดลวดปฐมภูมิ
สัญลักษณ์
ขดลวดทุติยภูมิ
ขดลวดปฐมภูมิ : ขาเข้า : in put
ขดลวดทุติยภูมิ : ขาออก : out put
Mc โมเมนต์แรงคู่ควบ (Nm)
N จำนวนรอบขดลวด (รอบ)
B สนามแม่เหล็ก (T)
I กระแสไฟฟ้า (A)
A พื้นที่ของขดลวด (m)
8 มุมระหว่างลวดและ
สนามแม่เหล็ก
ตามหลักของหม้อแปลง V & N จึงเป็นความสัมพันธ์
V, N1
VAN, BI
2
=
2
=
เลขน้อย 1 คือ ปฐมภูมิ เลขน้อย 2 คือทุติยภูมิ
V ความต่างศักย์แรงเคลื่อนไฟฟ้า (V)
N จำนวนขดลวด (รอบ)
1 กระแสไฟฟ้า (A)
(กรณี - สามารถใช้ได้เฉพาะหม้อแปลงในอุดมคติเท่านั้น)
หม้อแปลงประสิทธิภาพ 100% จะได้ว่า P2 = P1
x
หม้อแปลงประสิทธิภาพ X% จะได้ว่า P2 = 100 P1
หม้อแปลงไฟฟ้ามี 2 ชนิด ชนิดที่ 1 เรียกว่า หม้อแปลงลง Step down tranformer
หม้อแปลงลง
NE
ขดลวดปฐมภูมิ
ขดลวดทุติยภูมิ
จุดสังเกต ขดลวดปฐมภูมิ มากกว่าทุติยภูมิ
แรงดันไฟฟ้าขาเข้ามากกว่าขาออก
ชนิดที่ 2 เรียกว่า หม้อแปลงขึ้น Step up tranformer
ขดลวดปฐมภูมิ
หม้อแปลงขึ้น
N
ขดลวดทุติยภูมิ
V1 > V2
จุดสังเกต ขดลวดปฐมภูมิ น้อยกว่าทุติยภูมิ
แรงดันไฟฟ้าขาออกมากกว่าขาเข้า
V2 > V1
=
ติว TO THE TOP
ยกระดับสู่ท็อปคลาส

ページ5:

ไฟฟ้ากระแสสลับ เกิดจากการเหนี่ยวนำแม่เหล็กไฟฟ้า
*V(V)
แรงเคลื่อนไฟฟ้า, ความต่างศักย์ไฟฟ้าเคลื่อนที่สลับกับเวลา
+Vmax
+
V = Vmsinot
►t(s)
I = Im sin wt
-Vmax
ค่ายังผลของไฟฟ้ากระแสสลับ
Vrms & Irms หรือเรียกว่าค่ายังผล ค่ามิเตอร์ ค่ารากที่สองกำลังสองเฉลี่ย
V
Vrms=-
Irms=
sm
ตัวต้านทานในวงจรไฟฟ้ากระแสสลับ (R) IR และ VR จะมีเฟสตรงกัน
IR
VR IRR
I,V
V
m
im
แผนพเฟเซอร์
IR
π
2π
ot
VR
หากำลังเฉลี่ยจาก Pเฉลี่ย = IV
เนื่องจากเฟสตรงกัน cos0 = 1
V = VRsinot
I =
IR sin wt
ตัวเหนี่ยวนำในวงจรไฟฟ้ากระแสสลับ (L) VL มีเฟส II อยู่ 90°
ความต้านทางเชิงเหนี่ยวนำ (X1) หาได้จาก XL = oL = 2πfL
m
VL= IL XL
I,V
V
m
Im
ร
rad
แผนภาพเฟเซอร์
2π
ot
IL
ติว TO THE TOP
ยกระดับสู่ก็อปคลาส
m
=
V = V sin(ot + )
I = I sin wt

ページ6:

ตัวเก็บประจุในวงจรไฟฟ้ากระแสสลับ (C) VC มีเฟสตาม Icอยู่ 900
ตัวเก็บประจุในวงจร (Xc) หาได้จาก Xc
I
I,V
=
1
WC
21fC
Vc = IcXc
V
m
m
TT
@t
2π
rad
2
แผนภาพเฟเซอร์
Im
จ
V = Vc sin wt
I = Ic sin( ot + 5)
=
R >> V และ I เฟสตรงกัน
L >> V นำ I อยู่ 90°
C >> V ตาม I อยู่ 90
2
rad
rad
วงจร R L C แบบอนุกรม
R
L
m
VL
C
VR
รวม
VC
ความต้านทานรวมที่ประกอบด้วย RLC เรียกว่าความต้านทานเชิงซ้อน (2) หาได้จาก
z=
R2+(x =xc)?
2
VC
VL - VC
Vrms
☑
VR
รวม
ความต่างศักย์รวม (V) หาได้จาก V=VR (Vivo)
√VR² +(VL-VC)²
ความถี่เรโซแนนซ์หาได้จาก
f =
1
2æ√LC
ตัว TO THE TOP
ยกระดับ ก็อปคลาส

ページ7:

ติวออนไลน์ By ตัว To The Top)
เรียนพิเศษออนไลน์ ทดลองเรียน
อยู่ที่ไหนก็เรียนได้
คณิตศาสตร์
วิทยาศาสตร์ ภาษาอังกฤษ
NEW
ฟิสิกส์ เคมี ชีวะ ภาษาจีน
จัดเต็มไปด้วย
คอร์สติวเข้า ม.1 ม.4 มหาลัย
เรียนล่วงหน้า เพิ่มเกรด สอนการบ้าน
เตรียมสอบ Onet Gat Pat Alevel
ฟรี!!!
OMO
ฝึกพูด อ่าน เขียน ภาษาจีน ภาษาอังกฤษ
TO THE TOP
1. ติวออนไลน์ By ตัว To The Top
scan now