ページ1:

ระบบนิเวศ
และสิ่งแวดล้อม
1 ระบบนิเวศ (Ecosytem)
ถึง ระบบที่ประกอบด้วยสิ่งมีชีวิตและสิ่งไม่มีชีวิตในบริเวณหนึ่ง
ซึ่งมีความสัมพันธ์และมีการถ่ายทอดพลังงานหรือการหมุนเวียนล่าร์ระหว่างกัน
"สิ่งมีชีวิต + สิ่งไม่มีชีวิต + ความสัมพันธ์ระหว่างกัน - ระบบนิเวศ
Ex.
.
0
.
ป่าไม้
. ทะเล
แม่น้ำ
หนองน้ำ
.
.
ทุ่งหญ้า
นาข้าว
ส่วน
ตู้ปลา
2. องค์ประกอบของระบบนิเวศ
ระบบนิเวศประกอบด้วย 2 องค์ประกอบใหญ่
องค์ประกอบที่มีชีวิต
องค์ประกอบที่ไม่มีชีวิต
.
.
3 องค์ประกอบที่มีชีวิต (Biotic Factors)
หมายถึง สิ่งมีชีวิตต่างๆ ที่อยู่ในระบบนิเวศ
แบ่งตามบทบาทได้เป็น 3 กลุ่มใหญ่
2.
- ผู้ผลิต
ผู้บริโภค
3. ผู้ย่อยสลายสารอินทรีย์
4. ผู้ผลิต (Producer)
คือ สิ่งมีชีวิตที่สามารถสร้างอาหารเองได้
ส่วนใหญ่เป็นพืชและสาหร่าย โดยใช้กระบวนการ
สังเคราะห์ด้วยแสง
Ex ⚫ ต้นไม้
.
สาหร่าย
ความสำคัญ
=
.
.
หญ้า
แพลงก์ตอนพืช
ข้าว
ผู้ผลิตเป็นจุดเริ่มต้นของการถ่ายทอดพลังงานในระบบนิเว
พลังงานส่วนใหญ่เริ่มต้นจาก ดวงอาทิตย์ O
จากนั้นพืชนำพลังงานแสงมาใช้สร้างอาหาร
5 ผู้บริโภค (Consumer)
คือ สิ่งมีชีวิตที่ไม่สามารถสร้างอาหารเองได้
จึงต้องได้รับอาหารจากสิ่งมีชีวิต คืน
5.3 ผู้บริโภคพืช
=
Ex
กินพืชเป็นอาหาร เรียกว่า ผู้บริโภคลำดับที่ 1
ควาย • กระต่าย
.
วัว
กวาง
.
.
ตักแตน
5 2 ผู้บริโภคสัตว์
กินสัตว์คืนเป็นอาหาร
Ex •
ง
กม
5.3 ผู้บริโภคทั้งพืชและสัตว์
เรียกว่าสัตว์กินทั้งพืชและสัตว์
=
Ex.
.
มนุษย์
.
.
เสือ
ไก่
.
เหยี่ยว
ดม
เห็ด
รา
6. ผู้ย่อยสลายสารอินทรีย์
คือ
Ex.
สิ่งมีชีวิตที่ย่อยสลายซากสิ่งมีชีวิตและของเสียให้กลายเป็นสาวที่มีขนาดเล็กลง
ความสําคัญ
แบคทีเรีย
ผู้ย่อยสลายช่วย =
ย่อยซากพืช
=
.
ย่อยซากสัตว์
.
ย่อยของเสีย
.
คืน ธาตุดิน
ทำให้สารต่างๆ หมุนเวียนกลับมาใช้ใหม่
* ถ้าไม่มีผู้ย่อยสลาย ซากสิ่งมีชีวิตจะสะสมอยู่ในธรรมชาติจำนวนมาก
7. องค์ประกอบที่ไม่มีชีวิต (Abiotic factors)
ศีล สิ่งไม่มีชีวิตที่มีผลต่อการดำรงชีวิตของสิ่งมีชีวิต
Ex. แต่ง
.
ความสน •
.
คิน
.
อุณหภูมิ
.
ลม
อากาศ
แร่ธาตุ • ความเป็นกรด - เนส์
9. ความสัมพันธ์ระหว่างสิ่งมีชีวิตกับสิ่งแวดล้อม
สิ่งมีชีวิตต้องพึ่งพาลิงแวดล้อมเพื่อดำรงชีวิต
.
Ex A ต้องการ
.
แสง
.
.
น้ำ
.
คาร์บอนไดออกไซด์
แร่ธาตุ
ออกซิเจน
ที่อยู่อาศัย
สัตว์ตัดงการ
อาหาร • น้า
9. ความสัมพันธ์ระหว่างสิ่งมีชีวิต
=
.
สิ่งมีชีวิตในระบบนิเวศไม่ได้อยู่แยกจากกัน แต่มีความสัมพันธ์
กันหลายรูปแบบ
10 ภาวะการล่าเหยื่อ
สิ่งมีชีวิตหนึ่งกินสิ่งมีชีวิตอีกชนิดหนึ่งเป็นอาหาร เรียกว่า ผู้ล่า - เหยื่อ
Ex .
· กม → แมลง
เสีย → กวาง
.
แมงมุม → แมลงวัน
. ง → ตน
* ผู้ล่าได้รับประโยชน์ ส่วนเหยื่อเสียประโยชน์
44. ภาวะการแข่งขัน
สิ่งมีชีวิตต้องการทรัพยากรชนิดเดียวกัน จึงเกิดการแข่งขัน
ทรัพยากรที่อาจเกิดการแข่งขัน ได้แก่
- อาหาร
แสง ที่อยู่อาศัย - คู่ผสมพันธุ์
Ex ต้นไม้หลายตันขึ้นอยู่ในพื้นที่เดียวกันและแย่งแสงแดดกัน
12. ภาวะพึ่งพากัน
สิ่งมีชีวิตสองชนิดอยู่ร่วมกันและต่างฝ่ายต่างได้รับประโยชน์
Ex ไลเคน → เกิดจากการอยู่ร่วมกันของราและสาหร่าย
สาหร่ายสร้างอาหาร
ราช่วยให้ที่อยู่อาศัยและช่วยดูดน้ำและแร่ธาตุ
* ทั้งสองฝ่ายได้รับประโยชน์
18. ภาวะลิงอาศัย
สิ่งมีชีวิตหนึ่งได้รับประโยชน์ แต่อีกฝ่ายไม่ได้รับประโยชน์หรือโทษอย่างชัดเจน
Ex กล้วยไม้เกาะอยู่บนต้นไม้ใหญ่
• กลัวไม่ได้รับที่อยู่อาศัยและแสง
• กันไม่ใหญ่ไม่ได้รับประโยชน์โดยตรงและไม่ได้รับความเสียหายอย่าง
นัยสำคัญ

ページ2:

88 ถิ่นที่อยุ่ (Habitat)
คือ บริเวณที่สิ่งมีชีวิตอาศัยอยู่
ปล → แม่น้ำ
Ex
.
.
.
.
กม
-
บริเวณชื้นแฉะ
หมีขัวโลก -
บริเวณขาโลก
อร - ทะเลทราย
29. ระบบนิเวศกันสิ่งแวดล้อม
ระบบนิเวศที่สมดุลต้องมีความสัมพันธ์ระหว่างองค์ประกอบ
ต่างๆ อย่างเหมาะสม หาก องค์ประกอบหนึ่งเปลี่ยนแปลง
อาจลงผลต่อสิ่งมีชีวิตอื่นด้วย
Ex ถ้าจำนวนจุดดลง * หนูลางเพิ่มขึ้น
->
» หนูกินข้าวมากขึ้น ผลผลิตข้าวลดลง
แสดงให้เห็นว่า สิ่งมีชีวิตแต่ละชนิดเชื่อมโยงกัน
30 ความสมดุลของระบบนิเวศ
ระบบนิเวศมีความสมดุลเมื่อประชากรและทรัพยากรต่างๆ
อยู่ในระดับที่เหมาะสม แต่ความสมดุลสามารถถูกรบกวนได้จาก
.
.
.
.
.
.
การล่าสัตว์
การตัดไม้ทำลายป่า
มลพิษ
การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ
การนำสิ่งมีชีวิตต่างถิ่นเข้ามา
การใช้ทรัพยากรมากเกินไป
34. ทรัพยากรธรรมชาติ
คือ สิ่งที่เกิดขึ้นเองตามธรรมชาติและมนุษย์สามารถ
นำมาใช้ประโยชน์ได้
Ex
.ดิน .
อากาศ
.
.
ป่าไม้ • แร่ธาตุ • สัตป่า
ก๊าซธรรมชาติ
น้ำมัน
.
32 ทรัพยากรธรรมชาติที่ใช้แล้วหมดไป
มีปริมาณจำกัดและเกิดใหม่ได้ช้ามาก
น้ำมันปิโตรเลียม
Ex. .
• ก๊าซธรรมชาติ
จึงควรใช้อย่างประหยัด
33. ทรัพยากรหมุนเวียน
Ex. O
ถ่านหิน
แร่ธาตุบางชนิด
··ลม • ป่าไม้
สามารถเกิดขึ้นใหม่หรือหมุนเวียนกลับมาใช้ได้
น้า • แสงอาทิตย์
แต่ไม่ได้หมายความว่าสามารถใช้ได้อย่างไม่จำกัด
เพราะหากใช้เร็วเกินกว่าธรรมชาติจะฟื้นตัว ทรัพยากร
กี่ลาจลดลงได้
34. ปัญหามลพิษทางอากาศ
มลพิษทางอากาศเกิดจากการมีสารหรืออนุภาคที่เป็นอันตรายปะปนในอากา
แหล่งกำเนิด
.
ควันรถยนต์ • โรงงานอุตสาหกรรม
• การเผาขยะ
.
กรเผาป่า • การเผาฟิน เกษตร
ผลกระทบ
กระทบต่อระบบหายใจ • ทำให้เกิดหมอกควัน
กระทบต่อสิ่งมีชีวิต
.
เพิ่มปัญหาสภาพอุมิอากาศ
35 มลพิษทางน้ำ
เกิดจากการที่สารปนเปื้อนลงสู่แหล่งน้ำ
สาเหต
.
น้ำเสียจากโรงงาน • น้ำเสียจากบ้านเรือน • ขยะ
ผลกระทบ
.
.
.
สารเคมีทางการเกษตร
ปลาและสัตว์น้ำตาย - น้ำเน่าเสีย • กระทบต่อสุขภาพมนุษย์ • ระบบนิเวศเสียสมดุ
36. มลพิษทางดิน
เกิดจากการสะสมของสารที่เป็นอันตรายในดิน
สาเหตุ
.
.
.
ขยะ
สารเคมี่
ยาฆ่าแมลง
ปุ๋ยเคมีที่ใช้มากเกินไป
37. ขยะและการจัดการขยะ
.
ผลกระทบ
.
'ดินเสื่อมคุณภาพ
พืชเจริญเติบโตได้ไม่ดี
สารพิษอาจเข้าสู่ห่วงโซ่อาหาร
ขยะควรได้รับการจัดการอย่างเหมาะสม หลักสำคัญคือ
Reduce = ลดการใช้สิ่งของที่ไม่จำเป็น
นำกลับมาใช้ซ้ำ
.
Reuse
Recycle = นำวัสดุไปผ่านกระบวนการเพื่อใช้ใหม่
38 ภาวะโลกร้อน
.
Repair
Refuse
ซ่อมแซมก่อนทิ้ง
ปฏิเสธลิ่งของที่ไม่จำเป็น
หรือสร้างขยะมาก
คือ การเพิ่มขึ้นของอุณหภูมิเฉลี่ยของโลกในระยะยาว สาเหตุสำคัญเกี่ยวกับการ
เพิ่มขึ้นของแก๊สเรือนกระจกจากกิจกรรมของมนุษย์
แก๊สเรือนกระจกที่สำคัญ
.
คาร์บอนไดออกไซด์ ไนตรัสออกไซด์
สี่เทน
.
39. ปรากฏการณ์เรือนกระจก
ไอน้ำ
โลกได้รับพลังงานจากดวงอาทิตย์ พื้นผิวโลกดูดซับพลังงานและปล่อยพลังงาน
บางส่วนกลับออกไปในรูปความร้อน แก๊สเรือนกระจกช่วยกักเก็บความช้อนบางส่วนไว้ใน
บรรยากาศ ปรากฏการณ์เรือนกระจกตามธรรมชาติเป็นสิ่งจำเป็นต่อการดำรงชีวิต
แต่หากแก๊สเรือนกระจกเพิ่มขึ้นมากเกินไป จะทำให้โลกกักเก็บความร้อนมากขึ้น
และอุณหภูมิเฉลี่ยมีแนวโน้มสูงขึ้น
.
10 ผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ
อาจทำให้เกิด
อุณหภูมิเฉลี่ยสูงขึ้น
น้ำแข็งขั้วโลกละลาย
ระดับน้ำทะเลลุ่งขึ้น
สภาพอากาศรุนแรงขึ้น
ระบบนิเวศ์เปลี่ยนแปลง
สิ่งมีชีวิตบางชนิดสูญเสียถิ่นที่อยู่
.
.
.
41. การอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม
ทุกคนสามารถช่วยรักษาสิ่งแวดล้อมได้
วิธีปฏิบัติ
4. ลดการใช้พลาสติกแบบใช้ครั้งเดียว 4. ใช้ขนส่งสาธารณะ
2. แยกขยะ
3. ใช้สั่งของซ้ำ
4. ประหยัดน้ำ
5. ประหยัดไฟฟ้า
6.
8
7 ปลูกต้นไม้
ไม่ทิ้งขยะลงแหล่งน้ำ
9 ลดการเผาขยะ
1. ใช้ทรัพยากรอย่างคุ้มค่า